جستارهای سیاسی IHCS جستارهای سیاسی معاصر 2383-1294 IHCS 13 10.30465/cps.2019.3530 علمی-پژوهشی امکان نظریه‌پردازی سیاسی در جهان امروز در پرتو شناخت گستردگی و وجه وجودی امر سیاسی مصلح پگاه استادیار پژوهشکدۀ نظریه‌پردازی سیاسی و روابط بین‌الملل پژوهشگاه علوم انسانی 21 01 2019 9 4 1 20 03 09 2018 29 11 2018 Copyright © 2019, IHCS. 2019 http://politicalstudy.ihcs.ac.ir/article_3530.html

بسیاری از مشکلات زندگی سیاسی و اجتماعی که گاه در نگاه نخست صرفاً برخاسته از مناسبات عرصۀ سیاست عملی به‌نظر می‌رسند، به سبب فقدان نظریۀ سیاسی مناسب برای توضیح پیچیدگی‌ها و ارائۀ راه‌حل مفید پدید آمده‌، یا تداوم و شدت یافته‌اند. اکنون با این پرسش مواجهیم که آن نوع از نظریه‌پردازی که انتظار می‌رود بتواند به حل مشکلات سیاسی جوامع معاصر یاری برساند و راهنما، بهبود‌بخش یا نظم‌دهنده به کنش‌های سیاسی باشد چگونه ممکن می‌شود. نظریه‌پردازان سیاسی کلاسیک توجه خود را بیشتر معطوف به نهاد حکومت و شیوۀ حکمرانی می کردند، اما امروز بسیاری از اندیشه‌ورزان سیاسی، ساحت نظریه‌پردازی سیاسی را گسترده‌تر از پیش می‌بینند. هدف مقالۀ پیش‌رو این است که با تحلیل آرای جان راولز و یورگن هابرماس دربارۀ «امر سیاسی»، امکان نظریه‌پردازی سیاسی در جهان امروز، در پرتو شناخت گستردگی و وجه وجودی ۀامر سیاسی» بازبینی شود.

 امر سیاسی نظریه‌پردازی سیاسی نظریۀ سیاسی راولز هابرماس Benhabib, Seyla & Kaul, Volker (eds.) (2016), Toward New Democratic Imaginaries: Istanbul Seminars on Islam, Culture, and Politics, eBook, Springer. Dryzek, John S & Honig, Bonnie (eds.) (2006), The Oxford Handbook of Political Theory, Oxford University Press. Hoffman, John & Graham, Paul (2015), Introduction to Political Theory, London: Routledge. Mendieta, Eduardo (2011), The Power of Religion in the Public Sphere: Judith Butler, Jürgen Habermas, Charles Taylor, Cornel West, Columbia University Press O’Sullivan, Noel (2000), Political Theory in Transition, London: Routledge Plamenatz, J. (1960), The Use of Political Theory in Political Studies, VIII Rawls, John (1999), Collected Papers, Edited by Samuel Freeman, Harvard University Press. Schmitt, Carl (1932), Der Begriff des Politischen, Munchen: Duncker & Humblot Steinberger, Peter J. (2004), The Idea of the State, Cambridge University Press. Thiele, Leslie Paul (2002), Thinking Politics: Perspectives in Ancient, Modern, and Postmodern Political Theory, Second Edition, New York: Chatham House Publishers. White, Stephen K & Moon, J. Donald (eds.) (2004), What Is Political Theory, London: SAGE Publications.  _||_
جستارهای سیاسی IHCS جستارهای سیاسی معاصر 2383-1294 IHCS 13 10.30465/cps.2019.3531 علمی-پژوهشی فرانظریه به‌عنوان ابزاری برای فهم بوستانی مهدی دانشجوی دوره دکترای علوم سیاسی، گواحد علوم تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، پولادی کمال استادیار گروه علوم سیاسی دانشکده حقوق و علوم سیاسی واحد چالوس، دانشگاه آزاد اسلامی، توسلی رکن‌آبادی مجید دانشیار گروه علوم سیاسی واحد علوم تحقیقات ، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران 21 01 2019 9 4 21 36 19 09 2018 24 11 2018 Copyright © 2019, IHCS. 2019 http://politicalstudy.ihcs.ac.ir/article_3531.html

فرانظریه یکی از جدیدترین تحولات در نظریه پردازی است. در حالی که نظریه پردازان، جهان اجتماعی را به عنوان مسئله موضوعی شان قلمداد می کنند، فرانظریه پردازان به مطالعه نظام مند ساختار اساسی خود نظریه می پردازند. فرانظریه‌پردازی در ادبیات علوم اجتماعی، تحت عناوین مختلفی با عنوان فراجامعه‌شناسی، جامعه‌شناسی بازاندیشانه و جامعه‌شناسیِ جامعه‌شناسی ظهور پیدا کرده است. هر چند این مدل در حوزه جامعه شناختی گسترش یافته است ولی می تواند در دیگر حوزه های تحقیق نیز به کار گرفته شود. فرانظریه به عنوان ابزار رسیدن به فهم عمیق‌تر نظریه بوده و هدف آن تشریح و نقد فرانظری فرض های تشکیل دهنده شالوده نظریه ها و نیز تدوین اصول ارزیابی نظریه هاست. بسیاری از نظریه‌پردازان بر لزوم پیشرفت و توسعه نظریه‌ی اجتماعی تأکید کرده‌اند. از آن­جا که فرانظریه‌پردازی گام مؤثری در غنی‌تر ساختن نظریه‌ها است، بایستی به این حوزه توجه بیشتری معطوف گردد. هدف اصلی در این مقاله ارائه پارامترهای اساسی این رویکرد است.  این مقاله ابتدا زمینه های رشد مطالعات فرانظری و ماهیت فرانظریه می پردازد و سپس انواع فرانظریه و تکنیکهای تحلیل فرانظریه با تاکید بر رویکرد فرانظری ریتزر را مورد بحث و بررسی قرار می دهد.

 فرانظریه فراتحلیل فراجامعه شناسی نظریه های اجتماعی ریتزر بیتس، مارسیا. (1387) مقدمه ای بر فرانظریه ها، نظریه ها و الگوها، ترجمه غلام حیدری، فصلنامه کتابداری و اطلاع رسانی، زمستان، شماره 11. ریتزر، جورج. (1374) نظریه جامعه شناسی در دوران معاصر، ترجمه محسن ثلاثی، تهران: علمی. نوذری، حسنعلی. (1379)صورت بندی مدرنیته و پست مدرنیته، بستر تکوین تاریخی و زمینه های تکامل اجتماعی، تهران: نقش جهان. Henwood, Karen. L. (1996). Qualitative inquiry: perspectives, methods and psychology. In ritchardson, hohn T.e (ed), handbook of qualitative research methods. (pp. 26-47). Leisister: the British Psychological society. Holsti. O. R. (1969) content analysis for the social sciences and humanities. Reading: Addison- Wesley. Krippendorff. Klaus. (1980). Content analysis: an introduction to its methodology. Newbury Park: sage publication. Lawler, Edward. D & Ford, Rebecca. (1993). Meta theory and friendly competition in theory growth: the case of power processes in bargaining. In Berger, J & Zelditch. Morris. Jr (Eds), theoretical research programs: studies in growth of theory (pp.172-210). Stanford: Stanford university press. Levine, Donald n (1989) simmel as a resource for sociological meth theory, sociologica theory, 7(2), 161-174 Neufeldt, victoria & Guralnik David B. 1994. Webster’s new world dictionary. New York: prentice hall. Ritzer, George & Schubert, J Daniel. (1991). the changing nature of neo Marxist theory: A metaphorical Analysis. Sociological perspective Vol. 34, No. 3, pp. Ritzer, George. (1988) sociological met theory: A defense of a subfield by a delineation of its parameters, sociological theory, vol. 6. 187-200 Ritzer, George. (1991a). reflection on the rise of metatheorizing in sociology. Sociological perspectives Vol. 34, No.3, pp. 237-248. Ritzer, George. (1991c). bibliography: a still underutilized methodological method. Contemporary sociology. Vol 20, pp. 10-12. Ritzer, George. (1991d). Metatheorizing in sociology. Lexington: Lexington Books. Ritzer, George. (1992a). the legitimation and institutionalization of Meta theorizing in sociology. Sociological perspective Vol. 35, pp543-561 Ritzer, George. (1996a). modern sociological theory. New York: McGraw hill. Ritzer, George. (1996b) sociological theory. New York: McGraw hill Ritzer, George. (2000). sociological theory. New York: McGraw hill Ritzer, George. (2005). Encyclopedia of social theory. Sage publication. Vol. 2 Ritzer, George. (2009) Meta theory, retrieved agust 2009, 24, 2009, from: www.sociologyencyclopedia.com Ritzer, George. (Ed) (1992b). Meta theorizing. Newbury Park: sage publications, Inc. Zhao, shanyang. (1991). Met theory, Met method, Meta data Analysis: what, why, and how. Sociological perspective Vol. 34, No. 3, pp. 377-390._||_
جستارهای سیاسی IHCS جستارهای سیاسی معاصر 2383-1294 IHCS 13 10.30465/cps.2019.3532 علمی-پژوهشی هرمنوتیک انتقادی؛ امکان‌سنجی حصول توافق بر روی مفاهیم و ارزش‌های متعارض رضائی جعفری محسن دانشجوی دکتری علوم سیاسی دانشگاه اصفهان علی حسینی علی استادیار گروه علوم سیاسی، دانشگاه اصفهان. آقاحسینی علیرضا دانشیار گروه علوم سیاسی دانشگاه اصفهان دهشیری محمدرضا دانشیار علوم سیاسی دانشکدة روابط بین‌الملل 21 01 2019 9 4 37 56 02 07 2018 07 10 2018 Copyright © 2019, IHCS. 2019 http://politicalstudy.ihcs.ac.ir/article_3532.html

وجهی از جهانی­شدن، هژمون شدن برخی از ارزش­هایی است که غرب و به‌خصوص ایالات متحده آمریکا پس از جنگ جهانی دوم درصدد گسترش آنها بوده­ است. این رویکرد از جهانی­شدن به‌دنبال ایجاد نظمی مبتنی‌بر سلسله ‏ارزش­های لیبرالیستی است و نظم سیاسی، اقتصادی و فرهنگی منطبق با تفاسیر غربی ترویج داده می­شود. به همین دلیل به‌نظر می­رسد چالش تفاسیر متعارض در باب ارزش­های جهانی، یکی از مهم‌ترین چالش­های عصر کنونی باشد. سوال اصلی مقاله این است که چگونه می­توان راه­حلی نظری برای عبور از چالش تفاسیر متعارض از مفاهیم و ارزش­های جهانی یافت؟ بر این اساس در مقاله حاضر ابتدا تلاش می­­شود تا چالش­های ارزش­هایی که موسوم به جهانی­اند را دریابیم، سپس نشان خواهیم داد که به فرض وجود ارزش­های جهانی، ضمانت اجرایی نیز برای اجرای آنها وجود ندارد. راه‌حل این مقاله، طرح یک مبنای معرفتی برای  مقابله با تفاسیر متعارض و توافق بر روی مفاهیم و ارزش­های جهانی بر مبنای هرمنوتیک انتقادی (رهایی­بخش) است. فرضیه این نوشتار این است که با اتخاذ یک روش هرمنوتیکی برمبنای کنش­های ارتباطی مداوم، بازاندیشی­ها و ادراکات بین­الاذهانی؛ تفاهم­ها و توافق­ها صورت­بندی می­شوند و این رویکرد می­تواند منافع سایر دیدگاه­ها از جمله ایران و غرب را به‌طور متقابل و هرچند نسبی تأمین کند و آن­ها را از جریان میراث بی­پایان تاریخ به سوی تفاهم و رهایی­بخشی رهنمون کند.

 هرمنوتیک انتقادی امپریالیسم جهانی‌شدن حقوق بشر عقلانیت ارتباطی آشـوری، داریوش(1371). «ایدئولوژی، اخلاقیات و فرهنگ»، ماه‌نامه کلک، شماره 32 و 33، آبان و آذر. ایمان، محمدتقی(1390). مبانی پارادایمی روش‌های کمی و کیفی تحقیق در علوم انسانی، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.  بهروزلک،غلامرضا(1386). جهانی شدن و اسلام سیاسی در ایران، تهران: سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی. پالمر، ریچارد(1377). علم هرمنوتیک، ترجمه سعید حنایی کاشانی، چاپ چهارم، تهران: نشر هرمس. جامی، مهدی (1396). ما بیشتر از آن‌ که فکر کنیم چپ هستیم؛ به بهانه گذشت صد سال از انقلاب اکتبر ، https://www.radiofarda.com/a/October-revolution-impacts-Iranian-contemporary-history/28823183.html دیباج، سیدموسی(1376). «امکان هرمنوتیک سیاست (ورودی تطبیقی به شرایط و مقدمات آن)»، مجله نامه فلسفه، شماره 1، پاییز. شفیعی، امید (1393). «سیاست در سپهر سعادت»، مجله سوره، شماره چهارم. قابل مشاهده در آدرس: http://www.sooremag.ir/%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85/%D8%B3% قزلسفلی،محمدتقی(1390).«بومی­گرایی در عصر جهانی­شدن­ها»، فصلنامه سیاست، شماره 20، زمستان. قزلسفلی،محمدتقی(1393). «فلسفه سیاسی در عصر جهانی»، نشریه راهبرد، شماره 72، پاییز. محمدپور،احمد(1389). روش در روش: درباره‌­ی ساخت معرفت در علوم انسانی، تهران: جامعه‌شناسان. محمدزاده ابراهیمی، فرزاد؛ ملکی، محمدرضا (1395). «دکترین سیاست خارجی اوباما و رژیم صهیونیستی»، روابط خارجی، شماره 31. مزروعی، خسرو؛ غریبی مفرد، محمد کمال (1393). «پست مدرنیسم و جهانی­شدن فرهنگ با تأکید بر دیدگاه انتقادی ژان فرانسوا لیوتار»، فصلنامه مطالعات سیاسی، سال هفتم، شماره 26. معینی­علمداری، جهانگیر(1380). موانع نشانه شناختی گفتگوی تمدنها، انتشارات هرمس. معینی­علمداری، جهانگیر(1389). روش شناسی نظریه­های جدید در سیاست(اثبات گرایی و فرااثباتگرایی)، تهران: انتشارات دانشگاه تهران. نساج، حمید(1391). «ادوار تاریخی شناخت «دیگری» در غرب و شرق با تأکید بر نگاه محققان معاصر»، مطالعات تاریخ فرهنگی، سال سوم، شماره 12، تابستان. نش، کیت (1392). جامعه شناسی سیاسی معاصر: جهانی شدن، سیاست و قدرت­، ترجمه محمدتقی دلفروز، تهران: نشر کویر.  هابدن ، استفن (١٣٧٩). روابط‌ بین‌الملل و جامعه‌شناسی تاریخی، ترجمه جمشید زنگنه، تهران : دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی. ترامپ: آمریکا به فکر آرزوهای بزرگ و پرواز به سوی ستارگان خواهد بود http://www.enter.news/fa/news/interesting/120051/ Bamford. Paul (1992.( “the Ambiguity of the Categorical Imperative, in:  Critical Assessments”, Edited by Ruth F, Chadwick, Volume 3, Kant’s Moral and Political Philosophy, First Edition, London: Routledge. Gadamer, H.G. (1990). truth and method, new york: Seabury Press. Habermas,J.(1970). Towards a Theory of Communicative Competence, inqury 13. Habermas,J.(1982). Der Philosophische Diskurs der Moderne, Frankfurt: Suhrkamp. Khatib, Lina (2011). “The Arab Spring Casts Obama as United State Public Diplomacy Messenger”, Available at: (Accessed on: 2013/2/29). MacMillan‌, John and Linklater, Andrew (1995). Boundaries in Question: New Directions in International Relations, London: Printer Publishers Ltd. Macintyre, Alasdair(1977). Epistemological Crises, Dramatic Narrative and the Philosophy of Science, The Monist. Pennenberg,Wo (1967). Hermeneutics and Universal History  in History and Hermeneutic, Newyork : Harper & Row. McAdams, Dan (2016) “The Mind of Donald Trump”, The Atlantic, 16 June; Available at:https://www.theatlantic.com/magazine/archive/2016/06/the-mind-of-donald-trump/480771/ Neuman, W. Lawrence. (1997). Social Research Methods: Qualitative and Quantitative Approaches, Boston and London: Allyn and Bacon. Rawls, john (1972). A Theory of Justice, London: Allyn and Bacon. Wood, Allen W. (2008). Kantian Ethics, New York: Cambridge University Press. “White Oak Document; Available” (2009). Available at: (Accessed by 17 June 2011).  _||_
جستارهای سیاسی IHCS جستارهای سیاسی معاصر 2383-1294 IHCS 13 10.30465/cps.2019.3533 علمی-پژوهشی مفهوم حکومت قانون از دیدگاه میرزا ملکم‌خان ناظم‌الدوله صالحی هیکویی اکرم دانشجوی دکتری تاریخ ایران بعد از اسلام، دانشگاه آزاد تهران مرکز آبادیان حسین استاد دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، گروه تاریخ احمدی‌نسب نعمت استادیار دانشگاه آزاد اسلامی تهران مرکز، گروه تاریخ 21 01 2019 9 4 57 75 03 09 2018 22 12 2018 Copyright © 2019, IHCS. 2019 http://politicalstudy.ihcs.ac.ir/article_3533.html

مقاله حاضر به بحث در باره مفهوم حکومت قانون از نظر میرزاملکم خان ناظم‌الدوله می‌پردازد. با اینکه درباره زندگی، روزنامه و آثار او کتاب‌ها و مقالات زیادی نوشته شده، لیکن تاکنون به این پرسش اصلی پاسخ داده نشده است که آیا ملکم‌خان به ماهیت، مبانی حقوقی و الزامات سیاسی حکومت قانون نظیر حقوق اساسی و تفکیک قوا آگاهی داشت یا خیر؟ تاکنون گفته شده او و برخی دیگر از روشنفکران عصر قاجار تحت تأثیر اندیشه‌های دوره روشنگری فرانسه قرار داشته‌اند. فرضیه مقاله حاضر این است که چنین چیزی وجود خارجی نداشته است، برای تبیین موضوع یکی از مهم‌ترین منابع آن عصر یعنی روح القوانین معیار قرار داده شده، تا معلوم شود برخلاف اصحاب دوره روشنگری که مبانی فلسفی، حقوقی و سیاسی مشخصی برای نظریات خویش داشته‌اند، روشنفکرانی مثل میرزاملکم خان بنیاد فکری استواری در زمینه ارائه نظریه حکومت قانون ارائه نداده‌اند. روش تحقیق این مقاله مبتنی بر تحلیل گفتار(Analyze of Discourse) و بررسی تطبیقی اندیشه‌های منتسکیو و ملکم‌خان است تا نشان داده شود اندیشه حکومت قانون در نزد این دو تفاوت ماهوی با یکدیگر داشته‌اند و ملکم‌خان به الزامات فلسفی و مبانی سیاسی نظریه حکومت قانون آگاهی نداشته است.

 منتسکیو میرزا ملکم‌خان حکومت قانون حقوق اساسی قانون اساسی شرع عرف آبراهامیان، یرواند .(1377). ایران بین دو انقلاب، ترجمه احمد گل محمدی و دیگران .چاپ دوم، تهران، نی. آجودانی، ماشاءالله (1382)، مشروطه ایرانی، تهران، اختران. آخوندزاده .میرزا فتحعلی (1351)مقالات .گردآورنده باقر مومنی.تهران ،انتشارات آوا. آخوندزاده .میرزا فتحعلی (1355).مقالات فارسی،به کوشش محمدزاده ،تهران ،انتشارات نگاه . آدمیت، فریدون (1340)، فکر آزادی و مقدمه مشروطیت، تهران، سخن.  آدمیت، فریدون (1349) .اندیشه های میرزافتحعلی آخوندزاده، چاپ اول. تهران. انتشارات خوارزمی. آدمیت، فریدون (1354)، ایدئولوژی نهضت مشروطیت ایران، تهران. پیام. آدمیت، فریدون.(1351).اندیشه ترقی و حکومت قانون(عصر سپهسالار). تهران، خوارزمی. استوارت میل، جان (1389)، حکومت انتخابی، ترجمه علی رامین، نشر نی. برونوفسکی، ج؛ و مازلیش، ب. (1383)، سنت روشنفکری در غرب، ترجمه لی لا سازگار، تهران، آگه. بن فارس، احمد. (1404ق.) معجم مقابیس اللغه، ج4، قم، مکت الاعلام الاسلامی. البوطی، محمدسعید رمضان، (1384)، مصلحت و شریعت، ترجمه علی اصغر افتخاری، تهران، گام نو. پازارگاد ، بهاءالدین (1359)،تاریخ فلسفه سیاسی، جلد 2 . تهران .چاپ گلشن. جونز، ویلیام تامس(1383)، خداوندان اندیشه سیاسی، ترجمه علی رامین، جلد دوم،تهران، انتشارات علمی و فرهنگی. حائری، عبدالهادی(1360). تشیع و مشروطیت در ایران و نقش ایرانیان مقیم عراق، چاپ دوم، تهران، امیرکبیر. دایره المعارف بزرگ اسلامی، ج16، رائین، اسماعیل (1353)، میرزاملکم خان و کوشش او، تهران، صفیعلیشاه. راسخ،محمد وبخشی زاده،فاطمه.(1392).پیش زمینه مفهوم قانون در عصر مشروطه:از مالک الرقابی تا تنظیمات، مجله حقوقی دادگستری، شماره 83. راغب اصفهانی. (1412ق.) المفردات فی غریب القرآن، دمشق-بیروت، دارالقلم. روسو، ژان ژاک.(1368) .قرارداد اجتماعی، ترجمه غلامحسین زیرک زاده، چاپ هفتم، تهران، انتشارات ادیب. سبزواری، هادی بن مهدی (1395)، شرح اسماءالحسنی، ترجمه علی شیخ الاسلامی، قم، کتاب عقیق. شرتونی، سعید. (1403 ق.). اقرب الموارد، ج2. قم، کتابخانه آیت الله العظمی مرعشی نجفی. طباطبایی، جواد .(1373).زوال اندیشه سیاسی در ایران. تهران،انتشارات کویر. طباطبایی، سیدجواد (1386)، نظریه حکومت قانون در ایران، تهران، ستوده. طباطبایی، سیدجواد. (1393). تاریخ اندیشه سیاسی جدید در اروپا، جلد نخست، دفتر سوم، تهران. مینوی خرد. فیومی، احمد بن محمد. (1414 ق.). المصباح المنیر فی غریب شرح الکبیر للرافعی، قم، مؤسسه دارالهجره. الگار، حامد (1369)، میرزاملکم خان، ترجمه جهانگیر عظیما، تهران، شرکت سهامی انتشار. لیدمان، سون اریک،(1386) تاریخ عقاید سیاسی، ترجمه سعید مقدم، چاپ سوم، تهران، انتشارات اختران. مستشارالدوله .میرزا یوسف خان.(1386). رساله یک کلمه، به کوشش علیرضا دولتشاهی، تهران. منتسکیو ، شارل لویی(1387) نامه های ایرانی، ترجمه محمد مجلسی، چاپ اول، تهران، انتشارات دنیای نو. منتسکیو ، شارل لویی، (1349)روح القوانین، ترجمه علی اکبر مهتدی، چاپ ششم، تهران، انتشارات امیرکبیر. میرزا ملکم خان ناظم الدوله، (1388). مجلس تنظیمات در رساله‌های میرزا ملکم خان ناظم الدوله،گردآوری حجت‌الله اصیل، تهران، نی میرزا ملکم خان ناظم الدوله،(بی تا ).مجموعه آثار میرزا ملکم خان، به کوشش محمد محیط طباطبایی، تهران، علمی. میرزاملکم خان (1327) .مجموعه آثارمیرزاملکم خان، تهران، کتابخانه دانش. نهج البلاغه. (1353)، به کوشش فیض الاسلام، بی جا، بی تا. هگل، گ. ف. و، (1354)، خدایگان و بنده، با مقدمه الکساندر کوژو، ترجمه حمید عنایت، تهران، خوارزمی. Benoít, Dubreuil (2010). Human Evolution and the Origins of Hierarchies: The State of Nature. Cambridge University Press. Frank Bealey, Frank, ed. (1999),The Blackwell dictionary of political science: a user's guide to its terms. Wiley-Blackwell. Grant, A. J, (1930) The Great Social and Political Ideas of Some Great French Thinkers of the Age of Reason, ed. By F. J. C. Hearnshow, London, Weinrib, Ernest J. (2010), A companion to philosophy of law and legal theory. Ed. Dennis Michael Patterson. Wiley-Blackwell._||_
جستارهای سیاسی IHCS جستارهای سیاسی معاصر 2383-1294 IHCS 13 10.30465/cps.2019.3534 علمی-پژوهشی اداره امور شرعی و جایگاه نهادها و علمای دینی در نظام حقوق اساسی کشورهای اسلامی چگنی مهدی دکتری حقوق جزا و جرم شناسی، استادیار گروه حقوق دانشگاه آیت الله العظمی بروجردی آجرلو اسماعیل دانش‌آموخته دکتری حقوق عمومی دانشگاه تهران. طالب‌پور اکبر دکتری علوم اجتماعی، دانشیار گروه علوم اجتماعی دانشگاه آیت الله العظمی بروجردی 21 01 2019 9 4 77 102 04 10 2018 22 12 2018 Copyright © 2019, IHCS. 2019 http://politicalstudy.ihcs.ac.ir/article_3534.html

علی‌رغم تشکیل کشورهای اسلامی بر­اساس الگوی دولت مدرن، ماهیت اجتماعی احکام اسلامی موجب ایجاد جایگاه تعیین­کننده­ای برای علما و نهادهای دینی در نحوه‌ی اداره‌ی این کشورها شده و در کنار اداره امور خاص شرعی به شکل مستقیم یا غیرمستقیم، ساختار اجرایی این دولت‌ها را تحت­تأثیر قرار­داده­است. لذا مسأله‌محوری این مقاله کشف الگوی مربوط به نحوه اداره امور خاص شرعی در دولت- کشورهای مدرن اسلامی و پرسش از جایگاه و نحوه نقش‌آفرینی علما و نهادهای دینی در ساختار حقوقی و اجرایی این کشورهاست. با توجه به ارائه تعریف منتخب از معیار اسلامی دانستن کشورها که همانا وجود حاکمیت اسلامی بوده و با توجه به هم‌گرایی دین و دولت در بسیاری از این کشورها، فرضیه مقاله آن است که نظام حقوق اساسی کشورهای اسلامی معاصر در این زمینه دارای الگوهای منحصربه­فردی است که دستاوردهای نوینی را در زمینه نقش‌آفرینی الزامات دینی در دوران معاصر درپی دارد که بازتاب نفوذ ارزش­ها و عرف­های غیرقابل انکار اسلامی در ساختار اداره جوامع اسلامی است. نگاه تحلیلی به این الگوها و آسیب‌شناسی و نقد نظام حقوق اساسی کشورهای اسلامی در این زمینه نیز یکی از مهم‌ترین بخش‌های این نوشتار است.

 کشور‌های اسلامی احکام اسلام نهادهای دینی حقوق اساسی امور شرعی ارکان، مائده (1382)، «دین و دین‌داری در سرزمین خدایان» قم، پگاه حوزه، اردیبهشت، شماره 92. افتخاری، اصغر (1388)، «کالبد شکافی دولت دینی»، معرفت سیاسی، شماره1. انصاری مهر، رضا (1384)، «دین و مذهب در جمهوری آذربایجان»، نشریه طلوع، شماره 16. دانش­پژوه، مصطفی (1389)، مقدمه علم حقوق با رویکرد به حقوق ایران و اسلام، چ 1،قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه. زیدان، جرجی (1372)، تاریخ تمدن اسلام، مترجم: علی جواهر کلام،چ 2، تهران: انتشارات امیرکبیر. سرخسی، محمد ابن احمد (1971)، شرح السیر الکبیر،چ 1، قاهره: چاپ صلاح الدین منجد. شجاعی‌زند، علیرضا (1376)، «تعامل‌های دین و دولت»، قبسات، شماره4. شیخ طوسی، ابوجعفر(1396 ه ق)، مبسوط، چ 1، بیروت: دارالکتاب الاسلامیه. طاهایی، سید­جواد (1381)، اندیشه دولت مدرن- به سوی نظریه دولت امام خمینی(ره)، چ 1، تهران: موسسه چاپ و نشر عروج. عمید زنجانی ، عباسعلی (1389)، فقه سیاسیجلد 1، چ2، تهران: انتشارات دانشگاه تهران. عمید زنجانی، عباسعلی(1385)، حقوق اساسی ایران، چ 1، تهران: انتشارات دانشگاه تهران. غمامی، سیدمحمد مهدی(1390)، حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران، چ 1، تهران: انتشارات مرکز اسناد انقلاب اسلامی. غمامی، سیدمحمدمهدی(1391)، «قدرت نرم نظم اساسی جمهوری اسلام ایران در تحقق آرمان وحدت اسلامی»، فصلنامه مطالعات قدرت نرم، سال دوم، شماره ششم فاضل میبدی، محمدتقی (1378)، «دین و دولت از نگاه امام خمینی»، نامه مفید، شماره 20. فیرحی، داوود (1391)، نظام سیاسی و دولت در اسلام، چ 10، تهران، انتشارات سمت. قربان زاده، محمد (1392)، گزارش: «شورای عالی امور اسلامی نیجریه در یک نگاه»، قابل دسترسی در: http://lagos.icro.ir/index.aspx?siteid=232&pageid=36782 کرمی، حامد (1389)، جایگاه مرزهای جغرافیایی در نظریه ولایت فقیه و قانون اساسی ج.ا. ایران، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه امام صادق (ع). گرجی، علی‌اکبر (1387)، «دموکراسی و آزادی مذهبی در بستر لائسیته»، پژوهش حقوق و سیاست، سال دهم، شماره 25. گزارش (1371)، «آسیا؛ شناسایی کشورها»، مترجم: یاوری، فرامرز، تهران: گیتاشناسی. گزارش (1374)، «وقف در ترکیه»، وقف میراث جاویدان، تابستان، شماره  10. گزارش (1381)، ماهنامه میقات حج، پاییز، شماره 41. گزارش «برآورد پویایی محیط سیاسی جنبش اسلامی آذربایجان»، قابل دسترسی در: http://qafqaz.ir/fa/?p=334 گلی‏زواره، غلام‏رضا (1378)، شناخت کشورهای اسلامی، چ 1، قم: انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی. محمد ابن مکی، شهید اول (بی‌تا)، الدروس، چ 1، قم: انتشارات مکتب مفید. محمدی آشنانی، علی، گزارش: «تشکیلات مذهبی عربستان»، قابل دسترسی در: http://alwahabiyah.com/main.aspx?typeinfo=1&lid=0&mid=2184 مدنی، سیدجلال الدین(1387)، کلیات حقوق اساسی، چ 6، تهران: انتشارات پایدار. مسعودی، مصطفی (1389)، راهنمای تجارت با سنگال، چ1، تهران، شرکت چاپ و نشر بازرگانی. میرباقری، مهدی (1384)، «دین و دولت، دولت دینی»، بازتاب اندیشه، شماره 66. http://ankara.icro.ir/index.aspx?siteid=147&pageid=8248 http://makkahacademy.com/about.html http://moe.gov.af/fa/page/2011 http://moe.gov.af/fa/page/2011     http://mohia.gov.af/fa/page/4335 http://mohia.gov.af/fa/page/4335  http://site.islam.gov.kw/Pages/ar/AwqafDetails.aspx?id=1 http://www.ahl-ul-bayt.org/fa.php http://www.azhar.edu.eg/ http://www.hajnews.ir/Default.aspx?tabid=84 http://www.hyatelawqaf-eg.org/z-s-v http://www.hyatelawqaf-eg.org/z-s-v http://www.icro.ir/index.aspx?fkeyid=&siteid=261&pageid=32272 http://www.ido.ir/ http://www.imamatjome.com/Default.aspx  http://www.islam.gov.qa/Articles.aspx?id=401&cnt=1&lf=185 http://www.masjed.ir/fa/home http://www.mehrnameh.ir/article/3097.html http://www.moia.gov.sa/TheMinistry/Pages/MinistryVision.aspx http://www.moia.gov.sa/TheMinistry/Pages/MinistryVision.aspx http://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/31777  http://www.nscia.com.ng/docs/CONSTITUTION_of_the_Nigerian_Supreme_Council.pdf http://www.palwakf.ps/ar/index.php?comp=n&action=page_details&pid=fields http://www.syrianawkkaf.org     http://www.taqrib.info/persian/index.php?option=com_content&view=category&layout=blog&id=52&Itemid=71 Robertson, R., (1987), “church_state relation in comparative perspective”, p 153-160. www.awqaf.ir www.hajj.gov.eg  _||_
جستارهای سیاسی IHCS جستارهای سیاسی معاصر 2383-1294 IHCS 13 10.30465/cps.2019.3535 علمی-پژوهشی مدل‌های حکومت قابل طرح بر اساس نظریه ولایت فقیه با تأکید بر اندیشه علمای شیعه از عصر صفویه تا دورۀ معاصر کلانتری ابراهیم دانشیار گروه تاریخ، تمدن و انقلاب اسلامی دانشگاه تهران بلباسی میثم دانشجوی دکتری مطالعات انقلاب اسلامی دانشگاه تهران 21 01 2019 9 4 103 132 02 06 2018 14 10 2018 Copyright © 2019, IHCS. 2019 http://politicalstudy.ihcs.ac.ir/article_3535.html

ضرورت حکومت و دولت، یکی از مهم­ترین مسائل در حوزۀ فلسفۀ سیاسی بوده است که بر ضرورت وجود آن تأکید فراوانی شده است؛ به‌طوری‌که این امر از صدر اسلام با تشکیل حکومت اسلامی توسط پیامبر(ص) آغاز شد و توسط ائمه معصوم(ع) و در ادامه حکومت­های غاصب پس‌ازآن، ادامه پیدا کرد. بر اساس نظریه سیاسی اسلام، در عصر غیبت، ولایت و ریاست دین و دنیای جامعه اسلامی در دست شبیه­ترین فرد به معصوم(ع) قرار می­گیرد که همانا فقیه جامع‎الشرایط است. لذا از آغاز عصر غیبت تاکنون، حکومت­های مختلفی بر سرکار آمدند که برخی از آن‌ها به‌نوعی تحت ولایت فقیه بوده است. نوشتار حاضر به دنبال پاسخ به این پرسش است که چه مدل­های حکومتی بر اساس نظریه ولایت فقیه، قابل طرح است؟ یافته­ها نشان می‌دهد که بر اساس نظریه ولایت فقیه و بر اساس میزان حضور ولایت فقیه و برجستگی نقش ولایت فقیه در حکومت، می­توان از مدل­های حکومتی همچون: 1. مدل سلطان غالب و فقیه؛ 2. مدل ولایت مقیده یا دولت در دولت؛ 3. مدل سلطنت مشروعه یا مشروطه مشروعه؛ 4. مدل شورای فقیهان و سلطان عادل؛ 5. مدل جمهوری اسلامی (مردم­سالاری دینی)؛ 6. مدل حکومت اسلامی (الهی) نام برد. برای پاسخ به سؤال مقاله از روش توصیفی- تحلیلی و تفسیری بهره گرفته می‌شود.

 اسلام حکومت مدل ولایت فقیه سیاست سلطنت جمهوریت آبادیان، حسین؛ بی­طرفان، محمد (1392)، «تحلیل مبانی مشروعیت و نامشروعیت نهاد سلطنت از دیدگاه علمای عصر صفوی»، پژوهشنامه تاریخ اسلام، سال سوم، شماره 10. آزاد‌ارمکی‌، تقی (1379)، درآمدی بر نظریه­سازی در جامعه‌شناسی، تهران: کلمه. آقابخشی، علی؛ افشاری­راد، مینو (1389)، فرهنگ علوم سیاسی، تهران: چاپار. استراوس، اَنسلم؛ کربین، جولیت (1394)، مبانی پژوهش کیفی، ترجمه ابراهیم افشار، تهران: نی. اقبال، فرشید (1387)، مکتب­های سیاسی، تهران: سبکباران. بدیع، برتران؛ بیرن، پی­یر (1387)، جامعه­شناسی دولت، ترجمه احمد نقیب­زاده، تهران: قومس. البستانی، فؤادافرام (1389)، فرهنگ جدید عربی- فارسی، ترجمه منجدالطلاب، مترجم: محمد بندرریگی، تهران: اسلامی. بنتهام، دیوید؛ بویل، کوین (1384)، دموکراسی چیست؟، ترجمه شهرام تبریزی، تهران: ققنوس. بهشتی، سیدمحمد (1390)، مبانی نظری قانون اساسی، تهران: بقعه. بهشتی، سیدمحمد؛ باهنر، محمدجواد؛ گلزاده، علی (1390)، شناخت اسلام، تهران: بقعه. بیارجمندی، حسن (1384)، «مفهوم جمهوری اسلامی از دیدگاه امام خمینی(ره)»، علوم سیاسی، سال هشتم، شماره 29. بیرو، آلن (1370)، فرهنگ علوم اجتماعی‌، تـرجمه‌ بـاقر سـاروخانی. تهران: کیهان. پالیزبان، محسن (1388)، «رویکرد­های متفاوت نسبت به جمهوریت و اسلامیت در جمهوری اسلامی ایران»، سیاست، سال سی­ونهم، شماره 3. پوپر، ریموند کارل (1379)، اسطوره چارچوب: در دفاع از علم‌ و عـقلانیت‌، ترجمه عـلی پایا، تهران: طرح نو. ترکمان، محمد (1362)، رسائل، اعلامیه‌ها، مکتوبات و روزنامه شیخ شهید فضل‌الله نوری،‌ جلد اول، تهران: مؤسسه خدمات فرهنگی رسا. تقوی، سیدمحمدناصر (1382)، «الگوهای دموکراسی»، علوم سیاسی، سال ششم، شماره 22. توحیدفام، محمد (1383)، «چرخش‌های دموکراسی در عصر جهانی شدن»، کتاب ماه علوم اجتماعی، سال هشتم، شماره 85 و 86. جعفرپیشه­فرد، مصطفی (1380/الف)، پیشینه نظریه ولایت فقیه، قم: دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری. جعفرپیشه­فرد، مصطفی (1380/ب)، مفاهیم اساسی نظریه ولایت فقیه، قم: دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری. جعفرپیشه­فرد، مصطفی (1393)، چالش‌های فکری نظریه ولایت فقیه، قم: بوستان کتاب. جعفریان، رسول (1370)، دین و سیاست در دوره صفوی، قم: انصاریان. جمشیدی، محمدحسین (1387)، «سیاست چیست؟ تبیین دیدگاه امام خمینی(ره)»، مطالعات انقلاب اسلامی، سال چهارم، شماره 14. جمشیدی، محمدحسین (1394)، اندیشه سیاسی امام خمینی(س)، تهران: پژوهشکده امام خمینی(س) و انقلاب اسلامی. جوان­آراسته، حسین (1383)، مبانى حاکمیت در قانون اساسى جمهورى اسلامى ایران، قم: دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری. جهان­بزرگی، احمد (1376)، «پیشینۀ تاریخی نظریۀ ولایت فقیه»، قبسات، سال دوم، شماره 5 و6. خسروپناه، عبدالحسین (1383)، «اندیشه سیاسی شیخ فضل‌الله نوری و میرزای نائینی»، آموزه، سال سوم، شماره 5. خمینی، سیدروح­الله (1378)، صحیفه امام، 21 جلد، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار حضرت امام خمینی(ره). خمینی، سیدروح‌الله (1381)، ولایت فقیه، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار حضرت امام خمینی(ره). خمینی، سیدروح­الله (١٣٦١)، کشف اسرار، تهران: هدایت.  خورشیدی، حسین (1394)، «بررسی مبانی وجودی حکومت اسلامی»، حبل­المتین، سال چهارم، شماره 11. دوورژه، موریس (1387)، بایسته­های جامعه­شناسی سیاسی، ترجمه ابوالفضل قاضی، تهران: میزان. راغب­اصفهانی، حسین­بن­محمد (1412)، مفردات الفاظ القرآن، مصحح: صفوان عدنان داوودی، بیروت: الدارالشامیه. رجبلو، علی؛ خوشنام، مژگان (1395)، «جهانی‎شدن و سرنوشت مدل‌های دموکراسی»، جامعه‌شناسی تاریخی، سال هشتم، شماره 1. سردارنیا، خلیل­الله (1391)، جامعه­شناسی سیاسی ایران، تهران: میزان. سروش­محلاتی، محمد (1378)، دین و دولت در اندیشه اسلامی، قم: بوستان کتاب. صاحب­جواهر، محمدحسن­­بن­باقر (1362)، جواهرالکلام فی شرح شرائع­الاسلام، 43 جلد، محقق: ابراهیم سلطانی‎نسب، بیروت: دارالاحیاء التراث العربی. طباطبایی، سیدجواد (1394)، زوال اندیشه سیاسی در ایران، تهران: کویر. قربانی، قدرت­الله (1384)، درآمدی بر اندیشه دینی- سیاسی شهید مطهری، تهران: پژوهشکده امام خمینی(س) و انقلاب اسلامی. کعبی، عباس (1383)، «نوآوری‌های فقهی در عرصه حقوق اساسی در عرصه مشروطه (با تأکید بر اندیشه شیخ فضل‌الله نوری و میرزای نائینی)»، آموزه، سال سوم، شماره 5. کلاته، حسن (1388)، گفتمان جمهوری اسلامی در اندیشه امام خمینی(ره)، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی. کلانتری، ابراهیم (1394)، ولایت فقیه؛ پرسش­ها و پاسخ­ها، قم: معارف. کلانتری، ابراهیم؛ فرزانه­پور، حسین؛ خسروی­زارگز، مسلم (1391)، «تحلیل و بررسی سیر تطور و تکامل نظریه ولایت فقیه در اندیشه فقهای شیعه (با تأکید بر نظریه ولایت مطلقه فقیه امام خمینی)»، پژوهش­های انقلاب اسلامی، سال اول، شماره 3. گرجی، ابراهیم؛ برخورداری، سجاد (1388)، مبانی روش تحقیق در علوم اجتماعی، تهران: ثالث. گودین، رابرت؛ تیلی، چارلز (1390)، تحلیل سیاسی با تکیه‎بر شرایط و زمینه­ها، ترجمه رضا سیمبر، تهران: دانشگاه امام صادق(ع). لک­زایی، شریف (1384)، «چیستی «ولایت مطلقه فقیه» در اندیشه سیاسی امام خمینی(ره)»، مطالعات انقلاب اسلامی، سال اول، شماره 2. لک­زایی، نجف (1378)، «ثبات و تحول در اندیشه سیاسی امام خمینی(ره)»، علوم سیاسی، سال دوم، شماره 5. مارش، دیوید؛ استوکر، جری (1384)، روش و نظریه در علوم سیاسی، ترجمه امیرمحمد حاجی­یوسفی، تهران: مطالعات راهبردی. مصباح­یزدی، محمدتقی (1383)، در پرتو ولایت، قم‌: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره). مصباح­یزدی، محمدتقی (1391)، نظریه سیاسی اسلام، 2 جلد، قم‌: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره). مصباح­یزدی، محمدتقی (1394)، پاسخ استاد به جوانان پرسش‌گر، قم‌: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره). مصباح­یزدی، محمدتقی (1395)، حکیمانه‌ترین حکومت: کاوشی در نظریه ولایت فقیه، قم‌: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره). مطهرى، مرتضى‏ (1377)، مجموعه آثار شهید مطهرى‏، جلد 24، تهران: صدرا. مطهرى، مرتضى‏ (1378)، یادداشت­های شهید مطهری، جلد 10، تهران: صدرا. مهاجرنیا، محسن (1389)، «اندیشه سیاسی مقام معظم رهبری آیت­الله خامنه­ای»، اندیشه سیاسی متفکران اسلامی، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی. نایینی، محمدحسین (1382)، تنبیه­الأمة و تنزیه­الملّة، محقق: سیدجواد ورعی، قم: بوستان کتاب. نبوی، سیدمرتضی (1383)، «مردم‌سالاری دینی و گونه‌های دیگر دموکراسی»، راهبرد، سال سیزدهم، شماره 32. نعیمیان، ذبیح­الله (1382)، «نظریه دولت در اندیشه سیاسی شیخ فضل­الله نوری بر اساس گفتمان ثابت سیاسی شیعه»، آموزه، سال دوم، شماره 3. نعیمیان، ذبیح­الله (1383)، «نظریه­های دولت بر بنیاد «گفتمان ثابت سیاسی شیعه» در اندیشه سیاسی مرحوم محلاتی، نائینی و حاج­آقا نورالله اصفهانی»، آموزه، سال سوم، شماره 5. ورعی، سیدجواد (1382)، پژوهشى در اندیشه سیاسى نائینى، قم: دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری. ورعی، سیدجواد (1385)، «جمهوریت و اسلامیت از دیدگاه امام خمینی(ره) و قانون اساسی»، حکومت اسلامی، سال یازدهم، شماره 39. هاشمی، طه (1382)، اسلام و دموکراسی، تهران: زیبا. هلد، دیوید (1384)، مدل‌های دموکراسی، ترجمه عباس مخبر، تهران: روشنگران و مطالعات زنان. هیوود، اندرو (1383)، مقدمه نظریه سیاسی، ترجمه عبدالرحمن عالم، تهران: قومس.  _||_
جستارهای سیاسی IHCS جستارهای سیاسی معاصر 2383-1294 IHCS 13 10.30465/cps.2019.3543 علمی-پژوهشی تحلیل گفتمان دیدگاه‌های رهبران ایران و امریکا دربارۀ برجام کریمی فیروزجایی علی دانشیار گروه زبان‌شناسی همگانی دانشگاه پیام نور حبیبی سمیرا دانشجوی دکترای زبان‌شناسی همگانی دانشگاه آزاد اسلامی تهران جنوب 21 01 2019 9 4 133 153 07 06 2018 14 11 2018 Copyright © 2019, IHCS. 2019 http://politicalstudy.ihcs.ac.ir/article_3543.html

برجام یا برنامه جامع اقدام مشترک یک توافق بین­المللی در خصوص برنامه هسته­ای ایران است که بعد از مذاکرات طولانی میان ایران و شش قدرت جهانی منعقد گردید. پژوهش حاضر بر آن است تا مبانی گفتمانی سخنان دونالد ترامپ در خصوص برجام و واکنش آیت­الله خامنه‌ای به اظهارات وی، تحلیل شود. رویکرد تحلیل گفتمان انتقادی رابطۀ زبان، جامعه، قدرت، ایدئولوژی و گفتمان را در اولویت قرار می‌دهد. روش پژوهش این مقاله از نوع توصیفی- تحلیلی و مدل فرکلاف (1979) است و نمونه­های تحقیق که به صورت هدفمند انتخاب گردیدند، سخنرانی ترامپ درباره ایران و برجام در ۲۱ مهر ۹۶ و واکنش آیت­الله خامنه‌ای به سخنرانی ترامپ در جمع نخبگان در 26 مهر 96 است. یافته­های این تحقیق نشان می­دهد که میان ایدئولوژی و زبان و میان کاربرد زبان و روابط سیاسی و اجتماعی رابطه متقابل وجود دارد و زبان علاوه بر شکل‌پذیری از روابط سیاسی، می‌تواند ابزاری تأثیرگذار در شکل‌دهی به روابط قدرت و تعاملات سیاسی باشد؛ بنابراین رهبران هر کشور تلاش کرده‌اند که از توانایی‌های زبانی و ادبی برای تبیین دیدگاه‌های سیاسی خویش استفاده کنند. نتایج حاصل نشان می­دهد که هر دو رهبر در سخنرانی‌شان برجام را یک توافق شکننده میان دو دشمن و نه قراردادی برای تقویت دوستی بین آن‌ها می­دانند.

 آیت‌الله خامنه‌ای دونالدترامپ برجام تگفا فرکلاف آجیلی، هادی؛ علی اسماعیلی اردکانی؛ مصطفی یقینی­پور (1393). تحلیل گفتمان آیت‌الله خامنه‌ای پیرامون رابطه ایران با ایالات متحده. پژوهش­های انقلاب اسلامی، سال سوم، شماره 9، 109-.134 آقاگل­زاده، فردوس و غیاثیان، مریم­سادات (1386). «رویکردهای غالب در تحلیل گفتمان انتقادی»، مجله زبان و زبان­شناسی، شماره 5، 39-54. اسدی، ناصر (1393). تحلیل گفتمانی سیاست‌ خارجی آیت‌الله‌خامنه‌ای (گفتمان تعامل‌گرایی ضد نظام سلطه). پژوهش­های سیاست اسلامی، دوره 2، شماره 5، 107-132. بهرام­پور، شعبانعلی (1379). «درآمدی بر تحلیل گفتمان»، گفتمان و تحلیل گفتمانی. تهران: فرهنگ گفتمان. حقیقت، سید صادق (1387). روش‌شناسی علوم سیاسی. قم: انتشارات دانشگاه مفید. دایک، تون آدریانوس فان (1382). مطالعاتی در تحلیل گفتمان. تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات رسانه‌ها.  سلطانی، علی اصغر(1384). قدرت، گفتمان و زبان: سازوکارهای جریان قدرت در جمهوری اسلامی ایران، تهران: نشر نی. عضدانلو، حمید (1380)، گفتمان و جامعه. تهران: نشر نی. فرکلاف، نورمن (1379). تحلیل انتقادی گفتمان. تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات رسانه‌ها. کلانتری دره‌رنجی، محمدحسین (1395). تحلیل گفتمان انتقادی برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) در عناوین گزیده ای از روزنامه های داخل در سال (1394) بر اساس الگوی ون لیوون (2008). پایان­نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه سیستان و بلوچستان، دانشکده ادبیات و علوم انسانی. متن سخنرانی ترامپ در خصوص برجام در کاخ سفید در تاریخ 21 مهرماه 1396 (www.whitehouse.gov) متن سخنرانی رهبر انقلاب در جمع نخبگان در 26مهر 1396 (http://farsi.khamenei.ir/speech) مظفری، زهرا (1396). تحلیل زبان‌شناختی بازتاب «برجام» در گفتمان‌های رقیب بر اساس رویکرد انتقادی فرکلاف. مطالعات زبان و گویش‌های غرب ایران. دوره 5، شماره 19، 63-85 یارمحمدی، لطف­الله (1381). تحلیل گفتمان با استفاده از مؤلفه­های جامعه­شناختی معنایی گفتمان­مدار با عنایت به تصویرسازی کارگزاران اجتماعی، نشریة دانشکدة ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید باهنر، کرمان، دورة هشتم. یورگنسن، ماریان. فیلیپس لوئیز. (1389). نظریه و روش در تحلیل گفتمان. ترجمه هادی جلیلی. تهران: نشر نی. Chouliaraki L, and Fairclough N. (1999) Discourse in Lat Modernity: Rethinking Critical Discourse Analysis, Edinburgh: University Press.  Fairclough, N (2002) a, "Critical Discourse Analysis and the Marketization of Public (London: sage publications). Fairclough. N. (2003). The Dialectics of Discourse, New York: Routledge. Hill, H. (2009). Outsourcing the public library: A Critical Discourse Analysis (Dissertation), the Faculty of the Graduate School at the University.  Jurgensen, M and Phillips, (2002), Discourse analysis (London: sage publications). Macmillan, Katie. 2006."Discourse Analysis — A Primer": [Online:http://www.ischool.utexas.edu/~palmquis/courses/discourse.htm]. Mostafa Shahiditabar, Mozaheb, M. A., Mohseni, M. Babaei, A. Rashidi, A. H. Ali Dehchali, & Hosseini, M. (2017). Linguistic Performance of Former US President over Developing Terrorism in the Middle East. Indonesian EFL Journal, Vol. 3(2) July 2017 p-ISSN 2252-7427, e-ISSN 2541-3635. Rahimi, M. & Amalsaleh, E. (2008). Discoursive Representation of the Winner and Loser: The Case of Reports. IJAL, Vol.11, No.1 Shahiditabar, M., Dehchali, A., Rashidi, A. H. Mojtaba Hosseini, Mohseni, M. & Babaii, A. (2017). A critical discourse analysis of the Joint Comprehensive Plan of Action (JCPOA). 2nd International Conference on Literature and Linguistics. 18th to 19th July, Tehran. Iran. Sheyholislami, J. (2004) .Critical Discourse Analysis.  Available        http:// www.carleton.ca/cda.htm. Slembrouck, Stef. 2006."What is meant by "discourse analysis"? [Online: http://bank.rug.ac.be/da/da.htm#pr] Stubbs, Michael. 1983. Discourse Analysis: The Sociolinguistic Analysis of Natural Language. Oxford: Basil Blackwel  _||_
جستارهای سیاسی IHCS جستارهای سیاسی معاصر 2383-1294 IHCS 13 10.30465/cps.2019.3861 علمی-پژوهشی تأثیر رویکرد برون‌نگر بر اقتصاد سیاسی دورۀ پهلوم دوم (بین سال‌های 1320 تا 1340) اسماعیلی محمد مهدی استادیار گروه علوم سیاسی دانشگاه تهران 21 01 2019 9 4 155 171 03 11 2018 31 01 2019 Copyright © 2019, IHCS. 2019 http://politicalstudy.ihcs.ac.ir/article_3861.html

تاریخ معاصر ایران شاهدِ نزاع دو رویکرد در خصوص نحوۀ ادارۀ اقتصاد کشور بوده است. یک نگاه، راه برون­رفت از مشکلات را در اتکای به قدرت­های خارجی و استفاده از امکاناتِ دول قدرتمند برای ارتقای ادارۀ کشور می­داند و جریان دیگر، ضمن لزوم بهره­گیری معقول از تجارب بیگانگان، اتکای اصلی را به استفاده بهینه از توانمدی­های داخلی و زمینه­سازی برای رشد آن­ها قرار می­دهد. فضای عمومی سیاست­گذاری از ابتدای پیدایی دغدغۀ پیشرفت در کشور ما، عمدتاً در اختیار دسته اول قرار داشته است. این مقاله، با بررسی نتایج حاکمیت تفکر برون­نگر در اقتصاد سیاسی دورۀ پهلوی دوم، نشان می­دهد که این نگاه چگونه منجربه عقب­ماندگی و وابستگی بیشتر کشور شده است. براساس چنین رویکردی، تجربۀ اقتصادی اجرای «اصل چهار ترومن» که از انتهای دهه 20 تا انتهای دهه 30 شمسی اجرا شد، ضمن از بین بردن توان اقتصاد کشاورزی، عوارض سنگینی چون مهاجرت گسترده، حاشیه­نشینی و وابستگی سیاسی رژیم پهلوی، و در نهایت، سقوط آن­را به­دنبال داشت. هدف این مقاله، توجه به این تجارب و پرهیز از ساده­انگاری در ارتباط با بیگانگان و توجه به نگاه درون­زا در پیشرفت اقتصادی کشور است. روش این پژوهش نیز توصیفی-تاریخی است.

 نگاه برون‌نگر نگاه درون‌زا اقتصاد سیاسی مکتب نوسازی اصل چهار ترومن اتابکی، تورج (1376)، آذربایجان در ایران معاصر، ترجمه کریم اشراق، تهران: نشرتوس. ازغندی، علیرضا (1384)، روابط خارجی ایران 57-1320، تهران: نشر قومس. افشار، ایرج (1390)، روزنامه خاطرات اعتمادالسلطنه: وزیر انطباعات در اواخر دوره ناصری: مربوط به سال‌های 1292 تا 1313 هجری قمری، تهران: موسسه‌ انتشارات‌ امیرکبیر.  بامداد، مهدی (1384)، شرح حال رجال ایران، تهران: نشر فردوس. بی­نا (۱۳۶۱)، نفت، از آغاز تا به امروز، تهران: انتشارات وزارت نفت. پهلوی، محمد رضا (1392)، پاسخ به تاریخ، چاپ افست. تیموری، ابراهیم (1361)، تحریم تنباکو، تهران: نشر شرکت سهامی کتابهای جیبی. ساعی، احمد (1385)، مسائل سیاسی –اقتصادی جهان سوم، تهران، سمت، چاپ هشتم. سو، آلوین (1388) تغییر اجتماعی و توسعه، ترجمه محمود حبیبی مظاهری، تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی، چاپ چهارم. شوندی مطلق، کبری (1360)، جنگ سرد و زمینه‌های اتخاذ دکترین ترومن، پایگاه پژوهشی باقرالعلوم. عیسوی، چارلز (1362)، تاریخ اقتصادی ایران،‌ ترجمه یعقوب آژند،‌ تهران: گستره. فوران، جان (1384)، مقاومت شکننده، ترجمه احمد تدین، تهران: نشر رسا. فونتن، آنرره (1364)، تاریخ جنگ سرد، ترجمه عبدالرضا هوشنگ مهدوی، تهران: نشر نو. فووریه، ژان باتیست (1325)، سه سال در دربار ایران، ترجمه عباس اقبال آشتیانی، تهران: دنیای کتاب. قربانیان، محمد (۱۳۹۰)، «زمینه­ها و بسترهای تشکیل بانک شاهنشاهی در ایران»، تاریخ روابط خارجی، شماره 49، ص­ص 156-137. کباسیان، اکبر (۱۳۷۸)، تحلیلی بر نتایج اجرای اصل چهار ترومن در ایران»، گزارش، ص­ص 73-64. کدی، نیکی(1361) تحریم تنباکو در ایران، ترجمه شاهرخ قائم‌مقامی، تهران: جیبی. ماسلی، لئوناردو (1363)، نفت، سیاست و کودتا در خاورمیانه، ترجمه محمود رفیعی مهرآبادی، تهران: انتشارات رسام. محمدی، اسفندیار (1383)، «نظریه­های اقتصاد سیاسی بین­المللی»، مصباح، شماره 54، ص­ص 56-9. میلانی، عباس(1393) درباره شاه. چاپ افست. ناطق، هما (1373)، بازرگانان در داد و ستد با بانک شاهی و رژی تنباکو، تهران: نشر توس. هوشنگ مهدوی، عبدالرضا (1373)، سیاست خارجی ایران در دوران پهلوی، تهران: نشر البرز._||_
جستارهای سیاسی IHCS جستارهای سیاسی معاصر 2383-1294 IHCS 13 10.30465/cps.2019.3943 علمی-پژوهشی نظام سیاسی مطلوب در اندیشه سیاسی آیت‌الله مصباح‌یزدی درخشه جلال استاد معارف اسلامی و علوم سیاسی دانشگاه امام صادق (علیه‌السلام). لطیفی سید علی دانشجوی دکتری اندیشه سیاسی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی 21 01 2019 9 4 173 204 06 10 2018 31 01 2019 Copyright © 2019, IHCS. 2019 http://politicalstudy.ihcs.ac.ir/article_3943.html

پژوهش حاضر می‌کوشد ضمن بازخوانی اندیشه و مواضع سیاسی آیت‌الله مصباح یزدی، ‌‌‌‌به این پرسش اصلی پاسخ دهد که ساختار بینش سیاسی وی از چه مقوله‌هایی تشکیل شده و بر این اساس نظام حکومتی مورد نظر وی چه بوده است؟  طبق فرضیه پژوهش، مصباح یزدی در چهارچوب فلسفه اسلامی و مشخصاً حکمت متعالیه به ارائه نظام سیاسی مطلوب مبتنی بر تقدم دانش بر قدرت و اصالت وجود مبادرت ورزیده است. اندیشه ایشان بیش از اینکه منبعث از نگاه فقاهتی باشد، منبعث از نگاه فیلسوفانه وی است. پس بر اساس نوع نگاه خود درباره انسان و عقل، به ضرورت وحی و نبوت و از دریچه آن به رابطه دین و سیاست پرداخته است. برای بررسی این فرضیه از روش هرمنوتیک لئو اشترواس، یعنی توجه به نقش متن با استفاده از آثار دیگرش در فهم متن، استفاده شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که نقص انسان و عدم کفایت عقلی او برای تأمین سعادتش در نظر آیت‌الله مصباح یزدی، راه را برای حکومت ولایی در اندیشه ایشان باز نموده است. مشروعیت چنین‌ حکومتی براساس نصب و اذن الهی می‌باشد و مردم، هرچند نقشی در مشروعیت بخشیدن به حکومت اسلامی ندارند، اما برپایی و تشکیل حکومت اسلامی، نیازمند همراهی و پذیرش مردم است.

 مصباح یزدی نظام سیاسی مطلوب اصالت وجود مدل تحلیل سیستمی مردم مشروعیت قرآن کریم اسپریگنز، توماس(1382). فهم نظریه‌های سیاسی، ترجمه فرهنگ رجایی، تهران، نشر آگه. مانهایم، کارل(1380). ایدئولوژی و یوتوپیا، ترجمه فریبرز مجیدی، تهران، سمت. مصباح یزدی، محمدتقی (1374). توحید در نظام عقیدتی و نظام ارزشی اسلام، تهران: شفق. مصباح یزدی، محمدتقی (1375). سلسله درس‌های شرح اسفار، جلد 8، جزء اول، تحقیق و نگارش سعیدی مهری، قم: انتشارات موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره). مصباح یزدی، محمدتقی (1377). «حکومت و مشروعیت»، کتاب نقد، شماره 7(تابستان 1377): 42-77. مصباح یزدی، محمدتقی (1379). جامعه و تاریخ در قرآن، قم: انتشارات موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره)، چاپ اول. مصباح یزدی، محمدتقی (1381). دین و آزادی، قم: مرکز مطالعات و پژوهش‌های فرهنگی حوزه علمیه قم. مصباح یزدی، محمدتقی (1382 الف). کاوش‌ها و چالش‌ها، تحقیق و نگارش محمد مهدی نادری، جلد 1 و 2، قم: انتشارات موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره). مصباح یزدی، محمدتقی (1382 ب). کاوش‌ها و چالش‌ها، جلد 1 و 2، قم: انتشارات موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره). مصباح یزدی، محمدتقی (1382 پ). «ملاصدرا هستی شناسی و مسائل بیرونی»، در مجموعه مقالات همایش جهانی حکیم ملاصدرا، تهران (تابستان 1382)، چاپ اول. مصباح یزدی، محمدتقی (1383 الف). آموزش فلسفه، تهران: شرکت چاپ و نشر بین الملل وابسته به مؤسسه انتشارات امیر کبیر. مصباح یزدی، محمدتقی (1383 ب). به سوی تو، تدوین و نگارش کریم سبحانی، قم: انتشارات موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره). مصباح یزدی، محمدتقی (1383 پ). در پرتو ولایت، قم: انتشارات موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره). مصباح یزدی، محمدتقی (1384 الف). به سوی خودسازی، نگارش کریم سبحانی، قم: انتشارات موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره). مصباح یزدی، محمدتقی (1384 ب). آموزش عقائد، تهران: شرکت چاپ و نشر بین الملل سازمان تبلیغات اسلامی. مصباح یزدی، محمدتقی (1384 پ). نقد و بررسی مکاتب اخلاقی، قم: انتشارات موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره). مصباح یزدی، محمدتقی (1386 الف). نگاهی گذرا به نظریه ولایت فقیه، قم: انتشارات موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره). مصباح یزدی، محمدتقی (1386 ب). سفر به سرزمین هزار آئین، تدوین و نگارش اصغر عرفان، قم: انتشارات موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره). مصباح یزدی، محمدتقی (1386 پ). خودشناسی برای خودسازی، قم: انتشارات موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره). مصباح یزدی، محمدتقی (1386 ت). اصلاحات ریشه‌ها و تیشه‌ها، قم: انتشارات موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره). مصباح یزدی، محمدتقی (1386 ث). «فلسفه سیاست (2)؛ روش شناسی در حوزه فلسفه سیاسی اسلامی»، معرفت فلسفی، سال چهارم، شماره 3 (بهار 1386): 11-36. مصباح یزدی، محمدتقی (1387). حکومت اسلامی و ولایت فقیه، تهران: شرکت چاپ و نشر بین الملل انتشارات امیرکبیر. مصباح یزدی، محمدتقی (1388 الف). پیش‌نیازهای مدیریت اسلامی، قم: انتشارات موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره). مصباح یزدی، محمدتقی (1388 ب). نگاهی گذرا به حقوق بشر از دیدگاه اسلام، نگارش عبدالحکیم سلیمی، قم: انتشارات موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره). مصباح یزدی، محمدتقی (1389). نظریه ولایت فقیه، قم: انتشارات موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره). مصباح یزدی، محمدتقی (1390 الف). در جستجوی عرفان اسلامی، تدوین و نگارش محمدمهدی نادری قمی، قم: انتشارات موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره). مصباح یزدی، محمدتقی (1390 ب). انسان‌شناسی در قرآن، تنظیم و تدوین محمود فتحعلی، قم: انتشارات موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره). مصباح یزدی، محمدتقی (1390 پ). انسان‌سازی در قرآن، تنظیم و تدوین محمود فتحعلی، قم: انتشارات موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره). مصباح یزدی، محمدتقی (1391 الف). معارف قرآن (1-3)، قم: انتشارات موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره). مصباح یزدی، محمدتقی (1391 ب). اخلاق در قرآن، تحقیق و نگارش محمدحسین اسکندری، جلد 1، 2 و 3، قم: انتشارات موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره). مصباح یزدی، محمدتقی (1391 پ). نظریه سیاسی اسلام،       تحقیق و نگارش کریم سبحانی، جلد 1 و 2، قم: انتشارات موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره). مصباح یزدی، محمدتقی (1391 ت). حقوق و سیاست در قرآن، نگارش: شهید محمد شهرابی، قم: انتشارات موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره). مصباح یزدی، محمدتقی (1391 ث). شکوه نجوا، تدوین و نگارش سید محمدرضا غیاثی کرمانی، قم: انتشارات موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره). مصباح یزدی، محمدتقی (1391 ج). پاسخ استاد به جوانان پرسشگر، قم: انتشارات موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره). مصباح یزدی، محمدتقی (1391 چ). نظریه حقوقی اسلام، تحقیق و نگارش محمدمهدی نادری قمی و محمدمهدی کریمی‌نیا، جلد 1 و 2، قم: انتشارات موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره). مصباح یزدی، محمدتقی (1391 ح). پرسش‌ها و پاسخ‌ها (1-5)، قم: انتشارات موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره). مصباح یزدی، محمدتقی (1391 خ). چکیده‌ای از اندیشه‌های بنیادین، تحقیق و نگارش محمدمهدی نادری قمی و محمدمهدی کریمی‌نیا، قم: انتشارات موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره). مصباح یزدی، محمدتقی (1392). انقلاب اسلامی، جهشی در تحولات سیاسی تاریخ، قم: انتشارات موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره). مطهری، مرتضی(1375). مقالات فلسفی، قم: صدرا. Wayper,C(1974): Political Thought, London:the English Universities Press.  _||_