جستارهای سیاسی IHCS جستارهای سیاسی معاصر 2383-1294 IHCS 13 علمی-پژوهشی چگونگی نقش آفرینی داعش در مناسبات سیاسی خاورمیانه اکبری حمیدرضا دانشجوی دکتری روابط بین‌الملل علامه طباطبایی 21 05 2016 7 19 1 26 06 04 2016 22 05 2016 Copyright © 2016, IHCS. 2016 https://politicalstudy.ihcs.ac.ir/article_2127.html

چکیده فرقه‌گرایی و تشدید اختلافات مذهبی جزو لاینفک در تحولات خاورمیانه می‌باشد. پدیدار شدن دولت‌های ناتوان مانند لیبی، یمن، عراق، سوریه و ظهور بازیگران قدرتمند غیردولتی فراملی مانند القاعده، داعش، جبهه النصره، طالبان، جماعت اسلامی، جماعات الصحوه، جنبش انصارالله یمن، حزب‌الله لبنان و... در کنار تغییر در رفتار و کنش‌گری بازیگران بین المللی و منطقه ای، نظم سیاسی و امنیتی حاکم بر خاورمیانه را متحول کرده و زمینه را برای ایجاد نظم جدید فراهم کرده است. چگونگی نقش‌آفرینی داعش به عنوان یکی از مهمترین گروه های فرقه ای – مذهبی، در مناسبات سیاسی-امنیتی خاورمیانه سوال اصلی این مقاله می باشد. داعش که گروهی برآمده از القاعده با خط مشی سلفی- تکفیری  می باشد، بر اساس مدعیات رهبرانش به دنبال احیای خلافت است. صف بندی سنی – شیعی مهمترین رکن فکری داعش است و انگیزه آنها برای انتقام و رویاروئی با این عنوان به پیش می رود. این رویکرد با تضاد هایی که با منافع ایران و شیعیان دارد،جغرافیای سیاسی شیعیان و جمهوری اسلامی ایران را با چالش جدید سیاسی ـ امنیتی در خاورمیانه مواجه خواهد کرد که این چالش چه بسا سخت‌تر و سهمگین‌تر از چالش‌هایی مانند پرونده هسته‌ای خواهد بود و دامنه این بحران کل منطقه خاورمیانه  را فرا خواهد گرفت.

 کلیدواژه‌ها: بنیادگرایی اسلامی سلفی‌گری دولت اسلامی عراق و شام(داعش) خاورمیانه أبو عبدالله أحمد بن محمد بن حنبل بن هلال بن أسد الشیبانی،(2001)، مسند الإمام أحمد بن حنبل، المحقق: شعیب الأرنوط - عادل مرشد، وآخرون إشراف: عبد الله بن عبد المحسن الترکی الناشر: مؤسسة الرسالة الطبعة: الأولى، 1421 هـ - 2001 . ابوزید،سمیر،(2013)، الثورات الشعبیه العربیه و تحدیات انشاء الدوله الحدیثه( ضمان القیم المجتمعیه کأساس للدولیه العربیه الحدیثه)، القاهره، مکتبه مدبولی. ایوب،محمد،(1394)،خاورمیانه؛ از فروپاشی تا نظم یابی، ترجمه: زیبایی، مهدی و بهرامی مقدم، سجاد، تهران:پژوهشکده مطالعات راهبردی بورجا، فرانسوا،(2001)، الاسلام السیاسی: صوت الجنوب( قراءه الجدیده للحرکه الاسلامیه فی شمال أفریقا)، ترجمه: لورین زکری، مراجعه و تقدیم: نصر حامد ابوزید، القاهره، دار العالم الثالث. الجابری،محمد عابد،(1387)، ما و میراث فلسفی مان، تهران: نشر ثالث حسینی‌زاده، سید محمدعلی، ۱۳۸۳، "نظریه گفتمان و تحلیل سیاسی"، مجله علوم سیاسی، سال هفتم، شماره۲۸ حقیقت،سید صادق و جدی،حسین،"تشیع، بنیادگرایی اسلامی و اسلام سیاسی" فصلنامه اسلام سیاسی،سال یکم،شماره یکم،پاییز 1392. حلبی، علی اصغر،( 1374)، تاریخ نهضت های دینی-سیاسی معاصر،تهران، انتشارات بهبهانی، چاپ دوم. خالقی، محمد هادی،(1387)، دیوان نقابت: پژوهشی در باره پیدایش و گسترش اولیه تشکیلات سرپرستی سادات، قم، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی. رجایی، فرهنگ،(1381)، اندیشه سیاسی معاصر در جهان عرب، تهران، مرکز پژوهش های علمی و مطالعات استراتژیک خاورمیانه. الرشید،مضاوی،(1393)،عربستان سعودی و جریان های اسلامی جدید، تهران، پژوهشگاه فرهنگ،هنر و ارتباطات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی قرضاوی، یوسف،(2008)، الصحوه الاسلامیه من المراهقه الی الرشد، مصر، دارالشروق. کشورهای خلیج فارس و فرقه گرایی،19/11/92، گزارش ویژه، مرکز مطالعات و تحقیقات بین المللی ابرار معاصر، تهران، سال هشتم، شماره 407 لسترنج،گای، (1337)، جغرافیای تاریخی سرزمین‌های خلافت شرقی، بین النهرین، ایران و آسیای مرکزی از زمان فتوحات مسلمین تا ایام تیمور، ترجمه: محمود عرفان، تهران، نشر فارسی، بنگاه ترجمه و نشر کتاب. مصطفی،حسن(1394)، داعش: زیر ساخت های معرفتی و ساختاری - جلد اول،تهران،موسسه فرهنگی هنری آفتاب خرد. معموری،علی،" نوستالژی خلافت اسلامی در جهان سنی"31/3/1393www.bbc.co.uk/persian نعیمیان،ذبیح الله،"جریان نوسلفی ها در دوران معاصر"، نشریه: مطالعات انقلاب اسلامی،شماره 11، زمستان 1386 نگاهی به دلایل افزایش فرقه گرایی در خاور میانه،27/11/92، گزارش ویژه، مرکز مطالعات و تحقیقات بین المللی ابرار معاصر، تهران، سال هشتم، شماره 414 هوشنگی، حسین و پاکتچی،احمد،(1390) بنیادگرایی و سلفیه: بازشناسی طیفی از جریان های دینی،تهران: دانشگاه امام صادق(ع) Abdel Bari Atwan, (2006), "The Secret History of Al Qaeda", University of California Press. Akacem, Mohammed (August 2005). "Review: Modern Jihad: Tracing the Dollars behind the Terror Networks". International Journal of Middle East Studies 37. Al-qarawee, HarithHassan, (November 2013) "Heightened sectarianism in the middle east: causes, dynamics and consequences", Analysis,(ISPT),No205. Hammond, Andrew,(Nov2013), "Saudi Arabia: Cultivating sectarian spaces", The Gulf andsectarianism, European council of foreign relations. Howarth, David &A.Norval&G.Stavrakakis ,(2000), Discourse Theory and Political Analysis, (Manchester university Press). http://alplatformmedia.com/vb/index.php http://fa.alalam.ir/news/1546173 http://fararu.com/fa/news/196255/ http://iraqislami.own0.com/login?redirect=%2Ft586-topic http://khurasan.biz/ http://kurdpress.com/Fa/NSite/FullStory/News/ http://www.aljazeera.net/home/print/f6451603-4dff-4ca1-9c10-122741d17432/13 http://www.bbc.co.uk/persian/blogs/2014/06/140621_l44 http://www.cgie.org.ir/fa/news/25250 http://www.dw.de17745501 http://www.ipsa.ir/content/7/ - http://www.khabaronline.ir/detail/289440/World/middle-east http://www.shafaqna.com/persian/articels/item/77473- laclau, E and Mouffe , (Nov2013),The Gulf and sectarianism, European council of foreign relations. Laclau, E and Mouffe, C, (2001), Hegemony and socialist strategy (London: Verso, second,32 edition) laclau, E and Mouffe, c, (2002), Recasting Marxism in James martin: Antonio Gramsci, critical,33 Assessment of leading Political philosophers, (Voutledge). Lawrencr, Bruce,(1989),Defenders of God: The fundamentalist revolt against the modern age, http//books.google.com TerHaar, Gerrie, and James J., Busuttil (eds), (2003),The Freedom to Do God's Will. Religious Fundamentalism and Social Change, London: Routledge.
جستارهای سیاسی IHCS جستارهای سیاسی معاصر 2383-1294 IHCS 13 علمی-پژوهشی رابطه دولت با مردم؛ وظایف، کارکردها و قواعد بر اساس رویکرد اندرزنامه‌های دوره میانه با تأکید بر سیرالملوک دلیر نیره استادیار پژوهشکده تاریخ پژوهشگاه علوم انسانی 21 05 2016 7 19 27 42 06 03 2016 28 05 2016 Copyright © 2016, IHCS. 2016 https://politicalstudy.ihcs.ac.ir/article_2204.html

چکیده مساله پژوهش حاضر بررسی و تحلیل کارکرد و وظایف «دولت» در قبال مردم از منظر اندرزنامه‌های دوره میانه با تاکید بر  سیرالملوک است که به دلیل جایگاه اجرایی مولفش مهم‌ترین و اجرایی‌ترین آداب الملوک این دوره محسوب می‌شود. از این‎‌رو، با رویکرد تفسیرگرایانه متن تلاش می‌شود بدین پرسش‌ پاسخ داده شود که از منظر مولف سیرالملوک، دولت چه کارکرد و وظایفی در قبال مردم / رعیت دارد؟ در پاسخ می‌توان این مدعا را مطرح کرد که دولت در این متن زمانی هدف مطلوب خود را می‌یابد که توانسته باشد کارکردها و وظایف خود را درباره‌ی جامعه به انجام رسانده و آن را به سوی آبادانی و سعادت سوق دهد که در واقع این امر، مستلزم تحقق سایر معانی دولت یعنی بخت، اقبال و ثروت در جامعه است.

 کلیدواژه‌ها: دولت دوره میانه اندرزنامه‌ها سیرالملوک مردم - رعیت کارکرد وظایف کتاب‌نامه  قرآن کریم. ابن خلدون، عبدالرحمن بن محمد (1375). مقدمه، ترجمه پروین گنابادی، تهران: علمی و فرهنگی. انصاف پور، غلامرضا، (1356)، ساخت دولت در ایران از اسلام تا یورش مغول، تهران: امیرکبیر. باربر، جیمز؛ و اسمیت، مایکل(1374). ماهیت سیاست­گذاری خارجی در دنیای وابستگی متقابل کشورها، ترجمه­ حسین سیف­زاده، تهران، نشر قومس. بدیع، برتران (1380). دو دولت؛ قدرت و جامعه در غرب و در سرزمینهای اسلامی، ترجمه احمد نقیب زاده، انتشارات باز، تهران. برزگر، ابراهیم (1383)، تاریخ تحول دولت در اسلام و ایران، تهران: سمت. دلیر، نیره (1393) «گفتمان رعیت و راعی در نظام اندرزنامه‌ای دوره اسلامی»؛ فصلنامه علمی پژوهشی جستارهای سیاسی معاصر، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، شماره 13. دهخدا، علی اکبر (1372). لغت نامه، ج7، تهران: دانشگاه تهران، موسسه لغتنامه دهخدا. طبری، محمدبن‌جریر (1967). تاریخ الرسل و الملوک، ج8، تحقیق محمدابوالفضل ابراهیم، دارالتراث، بیروت. عنصرالمعالی کیکاوس‌بن‌اسکندربن‌قابوس‌بن‌وشمگیر، (1375). قابوسنامه، تصحیح غلامحسین یوسفی، تهران: علمی و فرهنگی. غزالی (1351). نصیحه الملوک، تصحیح جلال الدین همایی، انجمن آثار ملی، تهران. فیرحی، داود (1382) نظام سیاسی و دولت در اسلام، تهران: سمت. فیرحی، داود، (1385)، تاریخ تحول دولت در اسلام، قم: دانشگاه مفید. قوام، عبدالعلی (1381). اصول سیاست خارجی و سیاست بین الملل، چ8، سمت، تهران. لمبتون، آن (1359). نظریه دولت در ایران، ترجمه چنگیز پهلوان، کتاب آزاد، تهران. لوئیس، برنارد (1378). زبان سیاسی اسلام، غلامرضا بهروز لک، انتشارات حوزه علمیه قم، قم. مرزبان نامه (1355). تحریر سعدالدین وراوینی، تصحیح محمد روشن، بنیاد فرهنگ ایران، تهران. معین، محمد (1384). فرهنگ فارسی، اهتمام عزیزالله علی زاده و محمود نامنی، تهران: نامن. المودودی، ابوالاعلی،(1397ق) مفاهیم اسلامیه حول الدین و الدوله، کویت: دارالقلم. نظام الملک، حسن (1340). سیرالملوک(سیاستنامه)، اهتمام هیوبرت دارک، علمی و فرهنگی، تهران. نظام الملک، حسن (1385). سیرالملوک، ویراسته و نقد محمد استعلامی، زوار، تهران. ونت، الکساندر (1384). نظریه­ی اجتماعی سیاست بین­الملل، ترجمه­ حمیرا مشیرزاده، دفتر مطالعات سیاسی و بین­المللی، تهران. وینسنت، اندرو (1376). نظریه‌های دولت، ترجمه حسین بشیریه، چاپ دوم، نشر نی، تهران. همایون کاتوزیان، محمدعلی، (1380). تضاد دولت و ملت نظریه تاریخ  و سیاست در ایران، ترجمه علیرضا طیب، تهران: نی._||_
جستارهای سیاسی IHCS جستارهای سیاسی معاصر 2383-1294 IHCS 13 علمی-پژوهشی جهت‌گیری‌های کلان در سیاست خارجی دولت‌های رانتیر در ایران زوارزاده غلامعلی عضوهیئت علمی دانشگاه جامع امام حسین(ع) زینالی صادق دانشجوی‌دکتری‌علوم‌سیاسی،پژوهشکده‌مطالعات فرهنگی تاجیک هادی استادیار دانشگاه جامع امام حسین(ع) کروژده مظاهر کارشناس‌ارشد علوم سیاسی 21 05 2016 7 19 43 67 27 02 2016 22 04 2016 Copyright © 2016, IHCS. 2016 https://politicalstudy.ihcs.ac.ir/article_2128.html

چکیده در نظریه­های علوم سیاسی و روابط بین­الملل، دولت رانتیر به دولتی اطلاق می­شود که تمام یا بخش اعظم درآمدهای خود را از طریق منابع خارجی، فروش منابع زیرزمینی و دریافت کمک از بیگانگان بدست می­آورد. فرض اصلی ما در نگارش مقالۀ حاضر این بود که چنین دولت­هایی همانطور که دارای سیاست داخلی ویژه­ای هستند احتمالامی­بایست دارای نوع خاصی از سیاست خارجی باشند. بر همین اساس ایران را به عنوان نمونه از سال 1357 تاکنون به عنوان مورد تجربی برگزیدیم و تمرکز خود را بر روی نفت به عنوان مهمترین کالای رانتی آن قرار دادیم و با این سوال کار خود را آغاز کردیم که درآمدهای حاصل از رانت نفت چه تاثیری بر سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران داشته است؟در پاسخ به این سؤال با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی با بررسی داده­ها موجود به این امر دست یافتیم که درآمدهای رانتی حاصل از نفت عامل اصلی بین­المللی­گرایی و آرمان گرایی در سیاست خارجی ایران بوده و آن را از انزواگرایی، اقتصادگرایی و واقع گرایی دور کرده است

 کلیدواژه‌ها: دولت‌رانتیر بین‌المللی‌گرایی و آرمان‌گرایی انزواگرایی اقتصادگرایی و واقع‌گرایی ابراهیمی، شهروز (1388) «بررسی واسازانۀ نقش ایدئولوژی در سیاست خارجی ایران و پیوند آن با واقع گرایی و آرمان گرایی»، فصلنامۀ بین المللی روابط خارجی، سال اول، شمارۀ چهارم، صص 138- 115. احتشامی، انوشیروان (1378) سیاست خارجی ایران در دوران سازندگی؛ اقتصاد، دفاع، امنیت، ترجمۀ ابراهیم متقی و زهره پوستین­چی، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی. ازغندی، علیرضا (1387) روابط خارجی ایران 57-1320، تهران، قومس. حاجی یوسفی، امیر محمد (1378) دولت، نفت و توسعۀ اقتصادی در ایران، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی. خان، مشتاق. اچ (1386) رانت­ها، رانت­جویی و توسعۀ اقتصادی، ترجمۀ محمد خضری، تهران: پژوهشکدۀ مطالعات راهبردی. دهقانی فیروزآبادی، سید جلال (1391) سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، تهران: سمت. کگلی، چارلز دبلیو؛ ویتکف، اوجین آر (1388) سیاست خارجی آمریکا (الگو و روند)، ترجمۀ اصغر دستمالچی، تهران. مهرآ، محسن؛ ابریشمی، حمید و زمان­زاده نصرآبادی، حمید (1389) مصیبت منابع یا نهادها؟: مطالعۀ موردی کشورهای صادرکنندۀ نفت، پژوهشنامۀ اقتصادی، سال دهم، شماره سوم، صص: 33-205. میرترابی، سعید (1391) درآمدی بر اقتصاد سیاسی نفت و مسائل نفت ایران. تهران، قومس. میرترابی، سعید (1391) هفت قاعده سیاست خارجی نفتی، پژوهشنامۀ علوم سیاسی، سال هشتم، شمارۀ اول، صص 43-209. Busby, Joshua W & Monten, Jonathen (2008) “Without Heirs? Assessing the Decline of Establishment Internationalism in U.S Foreign Policy” International Relations Quarterly, Vol. 6, No. 3, Pp. 451-472. Cox, R. W. (1981) “Social forces, States and World orders: Beyond International Relations Theory.” Millenium 23, 2: 126- 55 (Reprinted in Linklater, ed., 2000). Gasiorowski, Mark (2007) “The New Aggressiveness in Iran`s Foreign Policy” Middle East Policy, Vol. X17, No. 2, Pp. 125-130. http://databank.worldbank.org/data/views/variableselection/selectvariables.aspx?source=world-development-indicators# Kolarich, Mack (2010) Foreign Policy of the Andean Rentier State: Two-Leve; Games and Nationalist Policies, Carleton College, Comprehensive Exercise.  Levin, Geoffrey (2011) “From Isolationism to Internationalism”, Policies and Politics of the American Emergency State, December 9. Mahdavy, Hussein (1970) "The Patterns and Problems of Economic Development in Rentier State: The Case of Iran, " in M. A. Cook, ed., Studies in Economic History of the Middle East London: Oxford University Press. Mofid, Kamran (1990) The Economic consequences of the Gulf War, London, Rutledge. Plano, Jack C. & Olton, Ray (1988), The International Relations Dictionary, California: Longman. Schwartz, Rolf (2004) State Formation Processes in Rentier States: the Middle Eastern Case, ECPR Standing Group on International Relation, Section 34. Walt, S. (2000) “Alliances: Balancing and Bandwagoning.” In Art and Jervis, eds. Waltz, Kenneth (2008) Realism and International Relations, Routledge. Wilson, Peter (2011) “Idealism in International Relations”,Published in Dowding, K. Encyclopedia of Power. Thousand Oaks, USA: Sage Publication, PP. 332-333.  _||_
جستارهای سیاسی IHCS جستارهای سیاسی معاصر 2383-1294 IHCS 13 علمی-پژوهشی ماهیت مجلس عصر مشروطه در اندیشه سیاسی سیدعبدالحسین لاری زیویار فرهاد استادیار علوم سیاسی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی کارگر جهرمی وحید دانشجوی دکتری تاریخ ایران؛ دانشگاه تربیت مدرس عسکری سید احمد کارشناس‌ارشد مطالعات‌فرهنگی و رسانه از دانشگاه تهران 21 05 2016 7 19 69 84 23 01 2016 03 04 2016 Copyright © 2016, IHCS. 2016 https://politicalstudy.ihcs.ac.ir/article_2579.html

سیدعبدالحسین لاری از مراجع بزرگ عصر قاجار در فارس به شمار می‌آید که اقدامات تاثیرگذاری در تاریخ انقلاب مشروطیت از خود به جای گذاشت. او هر چند با انتشار رساله‌های متعدد سیاسی به دفاع از مشروطیت پرداخت اما تلقی او در حمایت از نظام مشروطیت با نظر عالمان دیگر تفاوت داشت و نظرات او با اندیشه سیاسی طرفداران مشروطه مشروعه مانند شیخ فضل‌الله نوری نزدیک‌تر بود؛ اما در عمل در نقطه‌ی‌ مقابل آنها قرار گرفت. هدف از این پژوهش بررسی ماهیت تشکیل مجلس و ویژگی‌ها و اهداف آن در اندیشه سیاسی سیدعبدالحسین لاری با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی است. یافته‌ها و نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که سید لاری از تشکیل مجلس شورای اسلامی که ریاست آن را فقیه جامع الشرایط برعهده بگیرد حمایت می‌کرد و اعتقاد داشت قانون مجلس باید بر اساس قوانین شرعی اسلام به نگارش درآید. به همین‌ دلایل با استناد به آیات قرآن و کلام معصومان، مخالف خود با مشروعیت سلطنت را اعلان داشت و حتی حکم جهاد علیه حکومت محمدعلی شاه قاجار صادر کرد.

 سیدعبدالحسین لاری مجلس‌ شورای اسلامی اندیشه سیاسی مشروطه مشروعه آبادیان، حسین (1374). مبانی نظری حکومت مشروطه و مشروعه، تهران: نشر نی. آجدانی، لطف‌الله (1391). اندیشه‌های سیاسی در عصر مشروطیت ایران، تهران: نشرعلم. آیت‌اللهی، سیدمحمدتقی (1418 ه.ق). «آسیب شناسی ظلم در اندیشه آیت‌الله العظمی لاری»، مجموعه مقالات کنگره بزرگداشت آیت‌الله سیدعبدالحسین لاری، قم: هیئت علمی کنگره، بنیاد معارف اسلامی. آیت‌اللهی، سیدمحمدتقی، (1363). ولایت فقیه زیربنای فکری مشروطه مشروعه، تهران، امیرکبیر. براون، ادوارد (1338). انقلاب ایران، ترجمه احمد پژوه (مبشر همایون)، تهران: کانون معرفت. بهشتی سرشت، محسن (1380). نقش علما در سیاست: از مشروطه تا انقراض قاجار، تهران: پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی. حائری، عبدالهادی (1364). تشیع و مشروطیت در ایران و نقش ایرانیان مقیم عراق، تهران: امیرکبیر. حکیمی، محمود (1383). زندگی‌نامه، اندیشه‌ها و مبارزات سیدعبدالحسین لاری، تهران، قلم. رجبی(دوانی)، محمدحسن (1390). مکتوبات و بیانات سیاسی و اجتماعی علمای شیعه دوره قاجار، جلد 3، 4،  تهران: نشر نی. رنجبر، محسن (1382). «سیری در زندگی، فعالیت‌ها و اندیشه سیاسی سید عبدالحسین لاری»، آموزه: مجموعه مقالات درباره حیات و اندیشه سیاسی عالمان عصر مشروطه، قم: مؤسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی. زرگری‌نژاد، غلامحسین (1387). رسایل مشروطیت: مشروطیت به روایت موافقان و مخالفان، جلد 1 و 2، تهران: مؤسسه تحقیقات و توسعه علوم انسانی. سید اشرفی، سید حسن (1382). بررسی سیر تاریخی و مبانی فقهی ولایت مطلقه فقیه، تهران: شهردنیا. سید کباری، سید علی رضا (1382). «سید عبدالحسین لاری پیشوای تنگستان»، گلشن ابرار، جلد2، قم:  نشر معروف. طباطبایی، سید جواد(1390). «عبدالحسین لاری»، اندیشه سیاسی متفکران مسلمان، جلد10، تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی. عسکری، سید احمد و کارگر جهرمی، وحید (1391). خاندان حاج سید علی تاجر بیرمی در ایالت فارس، تهران: مرکز اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران. کتاب آبی: گزارش‌های محرمانه وزارت امور خارجه انگلیس درباره انقلاب مشروطه ایران (1363). به کوشش احمد بشیری، جلد 1، 2، 3، 5 تهران: نشر نو. لاری، سید عبدالحسین(1418 ه.ق). مجموعه رسائل: احکام قانون اداره بلدیه، قم: هیئت علمی کنگره، مؤسسة المعارف الإسلامیة‌. لاری، سید عبدالحسین، مجموعه رسائل: قانون در اتحاد ملت و دولت، قم: هیئت علمی کنگره، مؤسسة المعارف الإسلامیة‌. لاری، سید عبدالحسین، مجموعه رسائل: قانون مشروطه مشروعه، قم: هیئت علمی کنگره، مؤسسة المعارف الإسلامیة‌. لاری، سید عبدالحسین، مجموعه رسائل: نصایح و فضایح: (آیات الظالمین)، قم: هیئت علمی کنگره، مؤسسة المعارف الإسلامیة‌. لاری، سید عبدالحسین، مجموعه رسائل: هدایت الطالبین فی اصول الدین، قم: هیئت علمی کنگره، مؤسسة المعارف الإسلامیة‌. وثوقی، محمد باقر(1383).  آیت‌الله سید عبدالحسین لاری و جنبش مشروطه خواهی، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی._||_
جستارهای سیاسی IHCS جستارهای سیاسی معاصر 2383-1294 IHCS 13 علمی-پژوهشی فناوری اطلاعات و ارتباطات پیشرفته و تحول مفهوم حاکمیت در روابط بین‌الملل سلطانی‌نژاد احمد استادیار دانشگاه تربیت مدرس اسلامی محسن استادیار دانشگاه تربیت مدرس راستگو محمد زمان دانشجوی دکتری روابط بین‌الملل تربیت مدرس 21 05 2016 7 19 85 114 20 09 2015 24 11 2015 Copyright © 2016, IHCS. 2016 https://politicalstudy.ihcs.ac.ir/article_2141.html

چکیده اکثریت آثار موجود در زمینه فناوری اطلاعات و ارتباطات پیشرفته و تحول مفهوم حاکمیت بیشتر به چالش‌های پیشروی حاکمیت نظر داشته‌اند. اما تحقیق حاضر به دنبال چگونگی تأثیر این فناوری‌ها بر تحول مفهومی حاکمیت است. این مفهوم ضمن داشتن تعاریف گوناگون، در برهه‌ای از زمان بسط یافته و هر موضوعی را در صلاحیت خود دانسته و در برهه‌ای دیگر تحت تأثیر پدیده یا عاملی خاص قبض یافته است. بررسی یاد شده، ضمن تبیین و توضیح مفهومی حاکمیت، به عصر اطلاعات می‌رسد و فرضیه خود را اینگونه مطرح می‌سازد که فناوری اطلاعات و ارتباطات پیشرفته با دسترسی آزاد و گسترده افراد به اطلاعات و افزایش آگاهی آنها، و با کاهش چشمگیر هزینه‌ی پردازش و انتقال اطلاعات، زمینه بروز کنشگران جدید را فراهم ساخته و با توانا ساختن این کنشگران (الگوهای جدید اقتدار)، باعث می‌گردد حاکمیت، آن مفهوم سنتی خود (مطلق، تقسیم‌ناپذیر و دایمی بودن) را از دست دهد و بیشتر معنای مسئولیت به خود بگیرد. در مورد تاثیرگذاری فناوری‌ها بر مفهوم تحولی حاکمیت می‌توان قائل به تمییز بین دو نوع حاکمیت قانونی و عملیاتی گردید؛ اولی به وسیله انقلاب اطلاعاتی کمتر به چالش کشیده شده، اما دومی از لحاظ تکنیکی و هم از لحاظ هزینه با چالش اساسی مواجه شده است.

 کلیدواژه‌ها: فناوری اطلاعات و ارتباطات پیشرفته(AICT) حاکمیت کنشگران جدید ابن خلدون، عبدالرحمن (1390). مقدمه ابن خلدون، ترجمه محمد پروین گنابادی، جلد اول، نشر الکترونیک. ارگانسکی، ا.ف.ک (1348). سیاست جهان، ترجمه حسین فرهودی، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب. اسلامی، محسن (1381).«تکنولوژی اطلاعات –IT- امنیت جمهوری اسلامی: تهدید یا فرصت»، مطالعات دفاعی و امنیتی، زمستان، شماره 33، صص 125-144. اسلامی، محسن (1381).«تکنولوژی اطلاعات و حاکمیت»، ماهنامه اطلاعات سیاسی- اقتصادی، فروردین و اردیبهشت، شماره 176- 175، صص 78-89. اشمیت، برایان سی(1390). «آنارشی، سیاست جهانی و تولد رشته: روابط بین‌الملل آمریکایی، نظریه کثرت‌گرا و افسانه‌ی آرمان‌گرایی بین دو جنگ» در کتاب نظریه‌ی روابط بین‌الملل: پیشینه و چشم انداز، ترجمه عبدالعلی قوام، سید احمد فاطمی نژاد و سعید شکوهی، تهران: نشر قومس. انصاری، باقر و شیما عطار (1392). «حریم خصوصی در شبکه‌های اجتماعی مجازی»، مجله پژوهش‌های حقوقی(علمی- ترویجی)، شماره 23، صص113 - 137. بیلیس، جان و اسمیت، استیو (1392). جهانی شدن سیاست: روابط بین‌الملل در عصر نوین ( زمینه تاریخی، نظریه‌ها، ساختارها و فرایندها)، ترجمه ابوالقاسم راه چمنی و دیگران، جلد 1 و 2، تهران: موسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین‌المللی ابرار معاصر تهران، چاپ سوم. پستمن، نیل (1381). تکنوپولی، تسلیم فرهنگ به تکنولوژی، ترجمه صادق طباطبایی، تهران: انتشارات اطلاعات. جکسون، رابرت و گئورگ سورنسون(1390). درآمدی بر روابط بین‌الملل، ترجمه مهدی ذاکریان، احمد تقی زاده و حسن سعید کلاهی، تهران: نشر میزان. رحمان‌زاده، سید علی (1389). «کارکرد شبکه‌های ‌اجتماعی در عصر جهانی شدن»، فصلنامه مطالعات راهبردی جهانی شدن، دوره 1، شماره 1، 49-78. روحانی، حسن (1382). « مفهوم جدید حاکمیت ملی یا فرسایش حاکمیت ها»، مجله راهبرد، شماره 28، 7- 34. رهبر، عباسعلی و فاطمه اسماعیلی (1389). «انقلاب ارتباطات و تحول در حوزه عمومی»، فصلنامه سیاست مجله پژوهش حقوق و سیاست (علمی - ترویجی)، سال 12، شماره 30، صص133-168. زین‌العابدین، یوسف و زهرا شیرزاد (1388). «تحولات ژئوپلیتیکی حاکمیت»، فصلنامه علمی- پژوهشی جغرافیای انسانی، سال اول، شماره 4، 95-103. سلطانی‌نژاد، احمد و مسعود موسوی شفایی و الهام اسدی (1392). « تأثیر فناوری اطلاعات و ارتباطات بر امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران در دهه 1380»، پژوهشنامه علوم سیاسی، سال هشتم، شماره 2، 79-112. سلیمی، حسین (1383). فرهنگ‌گرایی، حقوق بشر و جهانی شدن، تهران: انتشارات دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی وزارت امور خارجه. صدوقی، مرادعلی (1382). تکنولوژی اطلاعاتی و حاکمیت ملی، تهران: انتشارات دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی وزارت امور خارجه. طاهری، ابوالقاسم (1382). «فناوری ارتباطی و اطلاعاتی؛ جهانی شدن و پیامدهای سیاسی آن»، مجله پژوهش حقوق و سیاست، تهران: دانشگاه علامه طباطبایی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، صص7-38. عالم، عبدالرحمان (1383). تاریخ فلسفه سیاسی غرب؛ عصر جدید و سده نوزدهم، تهران: انتشارات دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی وزارت امور خارجه. عالم، عبدالرحمان (1391). بنیادهای علم سیاست، تهران: نشر نی. عسگرخانی، ابو محمد و منصوره روستایی (1389). «جنگ نرم رسانه‌ای و حاکمیت ملی»، فصلنامه سیاست مجله پژوهش حقوق و سیاست (علمی - ترویجی)، سال 12، شماره 30، صص241-262. غفاری، مسعود و محمد لعل علیزاده (1390).« تاثیر تکنولوژی‌های اطلاعاتی و ارتباطاتی بر مولفه‌های سیاسی حاکمیت ملی با بررسی موقعیت ایران»، فصلنامه سیاست، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دوره 41، شماره 1، 189-207. کاستلز، مانوئل (1380). عصر اطلاعات: اقتصاد، جامعه و فرهنگ، ترجمه حسن چاوشیان، جلد دوم، تهران: انتشارات طرح نو. کیتی‌شیایزری، کریانگ ساک (1383). حقوق بین‌المللی کیفری، ترجمه بهنام یوسفیان و محمد اسماعیلی، تهران: انتشارات سمت. گوگل (1392). «اطلاعات جغرافیایی جهان را در دستان خود داشته باشید» پایگاه گوگل. مستقیمی، بهرام (1385). « فناوری اطلاعات و حاکمیت»، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، شماره 71، صص 221- 251. مشیرزاده، حمیرا (1390). تحول در نظریه‌های روابط بین‌الملل، تهران: انتشارات سمت. مشیرزاده، حمیرا و نبی الله ابراهیمی (1390). تحول مفاهیم در روابط بین الملل، تهران: انتشارات پژوهشکده مطالعات راهبردی، چاپ دوم. معصوم زاده کیائی، میر احمد (1379). «حاکمیت دولت ها در عصر شرکت‌های ‌چند ملیتی»، اطلاعات سیاسی – اقتصادی، شماره 156-155، صص114-123. موسی زاده ، رضا (1378). حقوق بین الملل عمومی 1-2، تهران: مرکز چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه. نای، جوزف (1386). «منافع قدرت نرم»، ترجمه ناصر بلیغ، فصلنامه مطالعات بسیج، سال 10، شماره 36، صص107-115. نورمحمدی، مرتضی (1391). «تأثیر فناوری‌های ‌اطلاعات و ارتباطات بر کنشگران عرصه امنیت جهانی»، فصلنامه پژوهش‌های خاورمیانه، سال اول، شماره 1، صص 167-192. وحیدی، موسی‌الرضا (1386). «فراتکنولوژی و تحول مفهوم قدرت در روابط بین الملل»، فصلنامه مطالعات راهبردی، سال دهم، شماره 4، صص 697-724. ویلیامز، مارک (1379).«بازاندیشی در مفهوم حاکمیت؛ تأثیر جهانی شدن بر حاکمیت دولت»، ترجمه اسماعیل مردانی گیوی، ماهنامه اطلاعات سیاسی- اقتصادی، شماره 156- 155، صص 132-141. وینسنت، اندرو (1371). نظریه‌های دولت، ترجمه حسین بشیریه، تهران: نشر نی. Abele, Robert P. (2014). “Globalization, Self Determination and the End of State Sovereignty”, Global Research, available at: (http://www.globalresearch.ca(. Aghaei, Sareh, Nematbakhsh, Mohammad Ali and Hadi Khosravi Farsani (2012). ”Sovereignty of states in the information age: Erosion or consolidation” International Journal of Web & Semantic Technology (IJWesT) Vol.3, No.1, January, P1-10. Annan, Kofi. A (1999). “Two concepts of sovereignty”, the economist, 18 September 1999. Calabrese, Andrew, (1999) "Communication and the end of sovereignty?” info, Vol. 1 Iss: 4, pp.313 – 326. Diouma, Bah Mamadou (2000).”Sovereignty of states in the information age: Erosion or consolidation” Ma, Kebangsaan Malaysia Bangi, Malaysia. Drake, William and Paul Bracken (2000). ”The Political/Governmental Dimension of the Information Revolution”, in The Global Course of the Information Revolution: Political, Economic, and Social Consequences Proceedings of an International Conference, Rand Corporation, availbale at: (http://www.rand.org/pubs/conf_proceedings/CF154.html). Klassen, Nathan (2005). ” State Autonomy and Encryption: An Examination of Technology's Ability to Impact State Autonomy”, Journal of Military and Strategic Studies, fall, Vol. 8, Issue 1, pp.1-25. Kumar, Sangeet (2010). “Google Earth and the nation state Sovereignty in the age of new media”, Global Media and Communication, volume 6, no 2. Lamer, Wiebke (2012). “Twitter and Tyrants: New Media and its Effects on Sovereignty in the Middle East”, Arab Media & Society (16), Accessed October Perritt, Henry H. (1998).”The Internet as a Threat to Sovereignty? Thoughts on the Internet's Role in Strengthening National and Global Governance” Indiana Journal of Global Legal Studies, no5. Rosenau James N. and Singh J.(2002). Information technologies and global politics: The changing scope of power and governance, New York: State University of New York Press. Sassen, Saskia (1996).Losing Control? Sovereignty in an Age of Globalization, NewYork, NY: Columbia University Press._||_
جستارهای سیاسی IHCS جستارهای سیاسی معاصر 2383-1294 IHCS 13 علمی-پژوهشی جنگ مدرن و تخاصمات سایبری در چارچوب فضای بین‌الملل فقیه حبیبی علی استادیار دانشکده حقوق دانشگاه آزاد اسلامی- واحد تهران جنوب 21 05 2016 7 19 115 144 01 05 2016 04 07 2016 Copyright © 2016, IHCS. 2016 https://politicalstudy.ihcs.ac.ir/article_2819.html

مخاصمات در دنیای کنونی در دوقالب سایبری و نظامی به وقوع می پیوندد. حملات سایبری مانند مخاصمات مسلحانه باید متناسب و در چهارچوب حقوق بشردوستانه تجلی باید. اصلی بی طرفی در حملات سایبری و حفظ معیارهای حقوق بشردوستانه در حملات سایبری به مراکز اصلی کشورها باید در رعایت حقوق غیرنظامیان و منطبق بر تمایز بین نظامیان ، افراد غیر نظامی که به طور مستقیم در جنگ شرکت کرده اند باشد.  تناسب در رفتار یا عکس العمل در مخاصمه سایبری نیز ازاصولی است که باید  رعایت گردد. هنگامی که که حمله ای باعث جان باختن زندگی غیر نظامیان ، ایراد صدمه و آسیب به آنها، ایراد خسارت به اشیاء و اموال غیر نظامی، و یا ایراد تمام خسارت های ذکر شده برخلاف نوع تجاوز گردد و به طور کلی منافع غیرنظامیان مورد تجاوز جدی قرار گیرد تناسب در حمله رعایت نگردیده و ممنوع می باشد.

 فضای سایبر تجاوز حمله سایبری ضرورت تناسب تمایزو بی طرفی در حملات سایبری AP I, arts. 51(2). art. 51(3)., arts. 51(5)(b) & 57(2)(a)(iii)., art. 57(1)., art. 57., art. 58., art. 56(1). art. 55(1). arts. 51(2) & 54 Commentary on the Additional Protocols of 8 June 1977 to the Geneva Conventions of 12 August 1949, 1880 (Yves Sandoz, Christophe Swinarski & Bruno Zimmermann, eds., 1987 Geneva Protocol for the Prohibition of the Use in War of Asphyxiating, Poisonous or Other Gases,and of Bacteriological Methods of Warfare, June 17, 1925, 26 U.S.T. 571, T.I.A.S. No. 8061 Geoffrey S. Corn, Unarmed but How Dangerous? Civilian Augmentees, the Law of Armed Conflict, and the Search for a More Effective Test for Permissible Civilian Battlefield Functions, 2 J. NAT’L SECURITY L. & POL’Y 257, 261 (2008)  Herbert Lin, Cyber conflict and international humanitarian law, international review of red cross, Volume 94 Number 886 Summer 2012,p517-518 Herbert Lin, Cyber conflict and international humanitarian law, international review of red cross, Volume 94 Number 886 Summer 2012,p525  http://my.safaribooksonline.com/book/networking/security/9781449377229/responding-to-international-cyber-attacks-as-acts-of-war/analyzing_cyber_attacks_under_jus_ad_bel International Law Department United States Naval War College,Newport, U.S.A. 2012 4th International Conference on Cyber Confl ict,C. Czosseck, R. Ottis, K. Ziolkowski (Eds.),2012 © NATO CCD COE,publications, Tallinn International Law Department United States Naval War College,Newport, U.S.A. 2012 4th International Conference on Cyber Confl ict,C. Czosseck, R. Ottis, K. Ziolkowski (Eds.),2012 © NATO CCD COE,publications, Tallinn,p284 James D. Fry, Gas Smells Awful: U.N. Forces, Riot-Control Agents, and the Chemical Weapons Convention, 31 MICH. J. INT’L L. 475 (2010); Jeffrey Carr,Inside Cyber Warfare, Publisher: O'Reilly Media, Inc.Pub. Date: December15,2009 p:65-66 http://my.safaribooksonline.com/book/networking/security/9781449377229/responding-to-international-cyber-attacks-as-acts-of-war/analyzing_cyber_attacks_under_jus_ad_bel Jeffrey T.G. Kelsey, Hacking into International Humanitarian Law: The Principles of Distinction and Neutrality in the Age of Cyber Warfare, 106 MICH. L. REV. 1431 (2008).  Jeffrey T.G. Kelsey, Hacking into International Humanitarian Law:The Principles of Distinction and Neutrality in the Age of Cyber Warfare, Michigan Law Review ,Vol. 106,p1446-8   Lectures at The Hague Academy of International Law; first published in Receuil des Cours -197211(1973), 136. Leiden, A. W. Sijthoff. mefacts.org/cached.asp?x_id=10943 Lectures at The Hague Academy of International Law; first published in Receuil des Cours -197211(1973), 136. Leiden, A. W. Sijthoff. mefacts.org/cached.asp?x_id=10943 Matthew C. Waxman ( Associate Professor of Law, Columbia Law School). Cyber Attacks as “Force” under UN Charter Article 2(4), International Law Studies - Volume 87.p45 Matthew C. Waxman ( Associate Professor of Law, Columbia Law School). Cyber Attacks as “Force” under UN Charter Article 2(4), International Law Studies - Volume 87.p 48 Matthew C. Waxman ( Associate Professor of Law, Columbia Law School). Cyber Attacks as “Force” under UN Charter Article 2(4), International Law Studies - Volume 87.p 49 Matthew C. Waxman ( Associate Professor of Law, Columbia Law School). Cyber Attacks as “Force” under UN Charter Article 2(4), International Law Studies - Volume 87.p 45 Matthew C. Waxman ( Associate Professor of Law, Columbia Law School). Cyber Attacks as “Force” under UN Charter Article 2(4), International Law Studies - Volume 87.p46 Matthew C. Waxman ( Associate Professor of Law, Columbia Law School). Cyber Attacks as “Force” under UN Charter Article 2(4), International Law Studies - Volume 87.p46 Matthew C. Waxman ( Associate Professor of Law, Columbia Law School). Cyber Attacks as “Force” under UN Charter Article 2(4), International Law Studies - Volume 87.p 48 Matthew C. Waxman, Cyber-Attacks and the Use of Force: Back to the Future of Article 2(4), THE YALE JOURNAL OF INTERNATIONAL LAW,Vol. 36: 421 Matthew C. Waxman, Cyber-Attacks and the Use of Force: Back to the Future of Article 2(4), YALE JOURNAL OF INTERNATIONAL LAW ,Vol. 36,p428,. Matthew C. Waxman, Cyber-Attacks and the Use of Force: Back to the Future of Article 2(4), YALE JOURNAL OF INTERNATIONAL LAW ,Vol. 36,p429 Michael N. Schmitt ,“Attack” as a Term of Art in International Law: The Cyber Operations Context”, Michael N. Schmitt ،“Attack” as a Term of Art in International Law: The Cyber Operations Context, MICHAEL N. SCHMITT. 1999. “Computer Network Attack and the Use of Force in International Law: Thoughts on a Normative Framework.” Columbia Journal of Transnational Law 37,p6-7 Michael N. Schmitt. 1999. “Computer Network Attack and the Use of Force in International Law: Thoughts on a Normative Framework.” Columbia Journal of Transnational Law 37: 885, 913–15. This article also appears in The Columbia Journal of Transnational Law, Volume 37, 1999,pages 885-937 و https://cyber.law.harvard.edu/cybersecurity/Computer_Network_Attack_and_the_Use_of_Force_in_International_Law#Full_Title_of_Reference Military objectives are targets that meet two criteria: they serve a military purpose and their incapacitation conveys a definite advantage. Protocol Additional I, supra note 120, art. 52(2).  Oona A. Hathaway, Rebecca Crootof, Philip Levitz, Haley Nix, Aileen Nowlan, William Perdue, Julia Spiegel,  THE LAW OF CYBER-ATTACK,  Forthcoming in the California Law Review, 2012,p7 Oona A. Hathaway, Rebecca Crootof, Philip Levitz, Haley Nix, Aileen Nowlan, William Perdue, Julia Spiegel,  THE LAW OF CYBER-ATTACK,  Forthcoming in the California Law Review, 2012,p10 Oona A. Hathaway, Rebecca Crootof, Philip Levitz, Haley Nix, Aileen Nowlan, William Perdue, Julia Spiegel,  THE LAW OF CYBER-ATTACK,  Forthcoming in the California Law Review, 2012,p10-12 Oona A. Hathaway, Rebecca Crootof, Philip Levitz, Haley Nix, Aileen Nowlan, William Perdue, Julia Spiegel , THE LAW OF CYBER-ATTACK,  Forthcoming in the California Law Review, 2012,p43 Protection of Victims of International Armed Conflicts (Protocol 1),art. 51(5)(b), 57(2)(a)(iii) Protocol Additional I, art. 54(2).   Protocol Additional to the Geneva Conventions of 12 August 1949, and Relating to the Protection of Victims of International Armed Conflicts (Protocol 1),art. 48, art. 51(5)(b),art. 85(3)(b).,art. 85(3)(a). arts. 51(5)(b), 54, 57(2)(a)(iii), 52(2) Yoram Dinstein, Computer Network Attacks and Self-Defense, 76 INT’L L. STUD. 99,114-15 (2002)_||_
جستارهای سیاسی IHCS جستارهای سیاسی معاصر 2383-1294 IHCS 13 علمی-پژوهشی سیاست خارجی اتحادیه اروپا در قبال جمهوری اسلامی ایران؛ از رئالیسم تا تعامل سازنده گوهری‌مقدم ابوذر استادیار علوم سیاسی، دانشگاه امام صادق (ع) سرهنگ‌پور پوریا کارشناسی‌ارشد علوم سیاسی، دانشگاه امام صادق(ع) 21 05 2016 7 19 145 160 07 05 2016 18 06 2016 Copyright © 2016, IHCS. 2016 https://politicalstudy.ihcs.ac.ir/article_2129.html

چکیده اتحادیه اروپا یکی از مهم‌ترین و برجسته‌ترین بازیگران عرصه نظام بین‌الملل است که در زمره تأثیرگذارترین و موفق‌ترین بازیگران در راستای تأمین صلح و امنیت بین‌المللی و ایجاد همگرایی منطقه‌ای به شمار می‌رود. نظر به اهمیت روابط متقابل جمهوری اسلامی ایران و اتحادیه اروپا، در این پژوهش در تلاشیم تا اصول حاکم بر سیاست خارجی اتحادیه اروپا در قبال جمهوری اسلامی ایران را با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی مطالعه کنیم. این پژوهش در تلاش است تا به این پرسش پاسخ دهد که رویکرد سیاست خارجی اتحادیه اروپا در قبال جمهوری اسلامی ایران در طول تاریخِ روابط موجود میان این دو کنشگر چه رویکردهایی را سپری کرده است. با این پیش‌فرض که در دولت یازدهم تأکید دستگاه سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در قبال غرب بر تعامل سازنده بوده است، مقاله حاضر بیان می‌دارد که پس از گفت‌وگوها و مذاکرات میان جمهوری اسلامی ایران و اتحادیه اروپا، در سایه رفع تحریم‌ها و بازگشت فضای سیاسی مبتنی بر تعامل سازنده این بستر فراهم آمده تا موانع موجود بر سر راه روابط سیاسی کاهش‌یافته، زمینه آغاز دورانی جدید فراروی اتحادیه اروپا و جمهوری اسلامی ایران فراهم آید.

 کلیدواژه‌ها: سیاست خارجی رئالیسم تعامل سازنده جمهوری اسلامی ایران اتحادیه اروپا ابراهیمی‌فر، طاهره و آرین فر، نرگس (1389)، نقش اتحادیه اروپا در معادله هسته‌ای ایران، فصلنامه تخصصی علوم سیاسی، شماره دهم. برزگر، کیهان (1388)؛ سیاست خارجی ایران از منظر تهاجمی و تدافعی، فصلنامه بین‌المللی روابط خارجی، سال اول، شماره اول. بیلیس، جان؛ استیو، اسمیت (1380)؛ جهانی‌شدن سیاست، روابط بین‎الملل در عصر نوین، تهران، ابرار معاصر. تراسبی، دیوید (1382)، ترجمه کاظم فرهادی، اقتصاد و فرهنگ، تهران، نشر نی. جعفری ولدانی، اصغر (1382)، روابط خارجی ایران بعد از انقلاب اسلامی، تهران: انتشارات آوای نور. جوادی ارجمند، محمدجعفر (1392)، تأثیر جهانی‌شدن فرهنگ بر جایگاه دیپلماسی عمومی در سیاست خارجی ایران، فصلنامه مطالعات انقلاب اسلامی، سال دهم، شماره 34. جی. مورگنتا، هانس، ترجمه مشیر زاده، حمیرا (1374)؛ سیاست میان ملت‌ها، تهران، مؤسسه چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه. خالوزاده، سعید (1393)، واکاوی روابط جمهوری اسلامی ایران و اتحادیه اروپا؛ پیشنهادات و راهکارهای عملی به‌منظور تعامل سازنده، تهران: اندیشه و تدبیر. خرازی محمدوندی، آذر، زهرا (1388)، تأثیر دیپلماسی فرهنگی بر منافع ملی کشورها، مجله مدیریت فرهنگی، سال سوم، شماره ششم. خرازی، کمال (1382). دهقانی فیروزآبادی، سید جلال (1384)، گفت‌وگوهای هسته‌ای ایران و اروپا (از آغاز تا نشست بروکسل)، اطلاعات سیاسی – اقتصادی، سال نوزدهم، فروردین – اردیبهشت. ژان کلود ماسکله (1356)، وحدت سیاسی اروپا، ترجمه محمود صوراسرافیل، انتشارات مرکز مطالعات عالی بین‌المللی، شماره 10. سجادپور، محمدکاظم (1387)، هویت، حاکمیت نوسازی: ایران در آرشیو سازمان‌های بین‌المللی در ژنو (1925-1900)، فصلنامه سیاست، دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، دوره 38، ش 4. سیف زاده، سید حسین (1390)، اصول روابط بین‌الملل (الف و ب)، تهران: میزان. عباسی، مجید (1392)، تأثیر عامل تروریسم بر تقابل اتحادیه اروپا و جمهوری اسلامی ایران پس از 11 سپتامبر 2001، فصلنامه راهبرد، سال بیست و دوم، شماره 69. فلاحی، علی (1382)، سویمندی سیاست خارجی ایران در قبال اتحادیه اروپا، راهبرد، بهار، شماره 27. قوام، سید عبدالعی و کیانی، داوود (1389)، اتحادیه اروپا؛ هویت، امنیت و سیاست، تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی. قوام، عبدالعلی (1384)، روابط بین‎الملل نظریه‎ها و رویکردها، تهران، سمت. گلشن پژوه، محمود رضا (1384)، پرونده هسته‌ای ایران (2): روندها و نظرها، چاپ اول، تهران: مؤسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین‌المللی ابرار معاصر تهران. مسائلی، محمود (1378)، اتحادیه اروپا: از بنیان‌های نظری تا وضعیت حاضر، تهران: وزارت امور خارجه، مرکز چاپ و انتشارات. مشیر زاده، حمیرا (1386)، تحول در نظریه‌های روابط بین‌الملل، تهران، انتشارات سمت. مک کورمیک، جان، ترجمه ذوالفقاری مهدی، احمدی معین، محمدمهدی (1390)، اتحادیه اروپا (سیاست‌ها و روندها)، تهران: دانشگاه امام صادق (ع). مولایی، عباد الله (1391)، پدیدارشناسی هویت بین‌المللی اتحادیه اروپایی، تهران: وزارت امور خارجه، اداره نشر. میر ترابی، سعید (1384)، مسائل نفت ایران، تهران: نشر قومس. نجات پور، مجید؛ آذرگون، عبادالله؛ یوسفی جویباری، محمد (1394)، مؤلفه‌های تأثیرگذار بر رویکرد اتحادیه اروپا در قبال جمهوری اسلامی ایران در دولت دهم، سال دوم، شماره 5. نقیب زاده، احمد (1381)، تأثیر فرهنگ ملی بر سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، تهران، دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی وزارت خارجه. نقیب زاده، احمد (1382)، اتحادیه اروپا از آغاز تا امروز، تهران: قومس. نقیب زاده، احمد (1382)، مسائل اجتماعی اتحادیه اروپا، فصل‌نامه سیاست خارجی، شماره 66. نیوجنت، نیل؛ ترجمه میردامادی، محسن (1384)، سیاست و حکومت در اتحادیه اروپا، تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین‌الملل. Alfred Pijpers, Elfriede Regelsberger, and Wolfgang Wessels (1988), “European Political Cooperation in the 1980s, a common Foreign Policy for Western Europe”, Published in cooperation with the Trans European Policy Studies Association (TEPSA). Antje Wiener and Thomas Diez (2009), “European integration theory”, Second edition. Cesaretti, Robert (2005), “Combating Terrorism in the Mediterranean”, NATO Review, No.3, autumn Colin Elman and Michael A. Jensen (2014), “Realism Reader”, Routledge. European Parliament (2001), Opinion, Committee on Industry, External Trade, Research and Energy, 6 November. Fraser Cameron (2007), “An Introduction to European Foreign Policy”, Routledge. Gifford D. Malone (1988), “Political Advocacy and Cultural Communication: Organizing the Nation’s Public Diplomacy”, Lanheim, Md: University Press of America. Kirshner, Jonathan (2010), “The Tragedy of Offensive Realism: Classical Realism and the Rise of China”, European Journal of International Relations. Mearsheimer, Johan (2001), “The Tragedy of Great Power Politics”, New York, Norton. Michelle Cini (2007), “European Union Politics”, Second edition. Richard N. Hass and Meghan L. O’ Sullivan (2000), “Honey and Vinegar; Incentives, Sanctions, and Foreign Policy”, Brookings Institution Press, Washington, D.C. Rober O. Keohane and Joseph S. Nye (2001), “Power and Independence in The Information Age”, Foreign Affairs77, no.5. Ronald Dannreuther (2004), “European Union Foreign and Security Policy Towards a neighborhood strategy”, Routledge. Sean M. Lynn-Jones, Michael Brown, and Steven Miller (1995), “Preface in the Perils of Anarchy: Contemporary Realism and International Security”, Cambridge: MIT Press._||_
جستارهای سیاسی IHCS جستارهای سیاسی معاصر 2383-1294 IHCS 13 علمی-پژوهشی فدرالیسم و مثلث قدرت (شیعیان، کردها و سنی‌ها) در ساختار سیاسی عراق نوین نجفی فیروز دانشجوی دکترای علوم سیاسی دانشگاه اصفهان مسعودنیا حسین دانشیار گروه علوم سیاسی دانشگاه اصفهان امام‌جمعه‌زاده سیدجواد دانشیار گروه علوم سیاسی دانشگاه اصفهان نساج حمید استادیار گروه علوم سیاسی دانشگاه اصفهان 21 05 2016 7 19 161 183 02 03 2016 27 04 2016 Copyright © 2016, IHCS. 2016 https://politicalstudy.ihcs.ac.ir/article_2377.html

چکیده به دنبال حمله امریکا به عراق در 20 مارس 2003م. و فروپاشی رژیم بعثی، ساختار سیاسی عراق دچار تحول اساسی شد و ساختار سیاسی جدیدی از دل آن پدیدار شد که بازیگران اصلی آن را گروه‌های شیعی، کُردها و سنی­ها تشکیل می‌دهند. معیار این تقسیم­بندی، وجود شکاف­های اجتماعی است. نخستین شکاف، شکاف قومی است که عراق را به دو جامعه کُرد و عرب تقسیم کرده و شکاف دوم، شکاف مذهبی است که موجب تشکیل دو جامعه شیعه و سنی شده است. با توجه به تعارضات و شکاف‌های قومی ـ مذهبیِ موجود در جامعه عراق به اعتقاد پاره‌ای از متفکرین سیاسی و اجتماعی راه‌حل این مشکلات ساختار سیاسی فدرالیسم می­باشد هر چند در مقابل عده‌ای دیگر با این پیشنهاد مخالف بوده‌اند ولی در نهایت این پیشنهاد در قانون اساسی عراق گنجانده شد. هدف اساسی پژوهش حاضر واکاوی مثلث قدرت در عراق نوین بر اساس سیستم فدرالیسم می­باشد. لذا با توجه به ماهیت و نوع موضوع مورد مطالعه، از روش توصیفی ـ تحلیلی استفاده به عمل آمد و برای گردآوری داده­ها و اطلاعات از منابع کتابخانه­ای بهره گرفته شد.

 کلیدواژه‌ها: فدرالیسم سنی‌ها کُردها شیعیان عراق نوی آدمی، علی و حوا ابراهیمی‌پور (1393). «جایگاه شیعیان در ساختار سیاسی جدید عراق»، فصلنامه شیعه شناسی، شماره 46، صص 140-107. آلیس، هادی (1386). خواسته کردها برای تشکیل دولت و آینده عراق، ترجمه امیر محمد حاجی یوسفی و معصومه انتظام، چاپ شده در مجموعه مقالات سامان سیاسی در عراق جدید، تهران: انتشارات وزارت امور خارجه. احمدی، فرج الله و یاسر قزوینی حائری (1389). «فرایند تدوین قانون اساسی عراق»، فصلنامه سیاست، شماره 14، صص 38-19. اسدی، علی اکبر (1386). «شیعیان و اسلام گرایی در عراق پس از صدام؛ جریان ها و رویکردها »، مجموعه مقالات خاورمیانه (8) ویژه اسلام گرایی و بیداری اسلامی، ابرار معاصر تهران. اسدی، علی اکبر (1389). انتخابات پارلمانی و توازن سیاسی نوین در عراق، گزارش راهبردی 309، تهران: مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام. باقری، حسین (1392). «بازیگران داخلی در ساختار سیاسی عراق نوین و تأثیر آن بر امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران»، فصلنامه آفاق امنیت، شماره نوزدهم، 165-135. بخشی، امیررضا (1390). جریان شناسی سیاسی شیعیان عراق نوین، قابل دسترسی در سایت: http://afkarenow.ir/2011/12/29/%D8%AC%D8%B1% پشنگ، اردشیر (1390). جنگ سرد رهبران عراقی بر سر فدرالیسم، قابل دسترسی در سایت: http://ardeshir58.persianblog.ir/post/420 پورسعید، فرزاد (1389). «برآورد استراتژیک عراق آینده»، فصلنامه مطالعات راهبردی، شماره 47، صص 212-177. تقی زاده، معصومه (1388). موانع تثبیت فدرالیسم در عراق، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه علامه طباطبایی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی. تلاشان، حسن (1389). «دورنمای ژئوپلتیک شیعه در عراق»، فصلنامه شیعه شناسی، شماره 31، صص 128-109. جوانمردی، عبدالسلام (1392). نقش آمریکا و اسرائیل در تحولات سیاسی و امنیتی کردستان عراق (1990-2010)،  دانشگاه علامه طباطبائی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی. حاجی، علی اصغر و اصغر افتخاری (1386). «مزیت‌های امنیتی و ارتباطی دو کشور ایران و عراق از نگاه قانون اساسی جدید»، مجله نگرش راهبردی، شماره 83-84، صص 108-89. حافظ نیا، محمدرضا (1385). «تأثیر خودگردانی کردهای شمال عراق بر کشورهای همسایه»، فصلنامه تحقیقات جغرافیایی، شماره 83، صص 36-5. دکمجیان، هرایر (1377). جنبش‌های اسلامی در جهان عرب، ترجمه حمید احمدی، تهران: کیهان. دهقانی پوده، حمیدرضا (1392). عراق، تهران: انتشارات وزارت امور خارجه. دهنوی، مهدی و حسین تاج‌آبادی (1393). «فدرالیزم عراق و امنیت ملی ایران؛ فرصت­ها و چالش­ها»، فصلنامه تحقیقات سیاسی و بین المللی، شماره 18، صص 188-153. رشید، غلامعلی (1386). نقش عوامل ژئوپلیتیک در راهبرد دفاعی (مطالعه موردی؛ ایران نسبت به عراق)، رساله دکتری جغرافیای سیاسی، دانشگاه تربیت مدرس، دانشکده علوم انسانی. رضایی، مائده (1384). «حقوق سیاسی زنان در کشورهای اسلامی»، فصلنامه تخصصی بانوان شیعه، شماره 6 و 7. سردارنیا، خلیل الله و محمد زارع مهرآبادی (1394). «فدرالیسم و فرهنگ سیاسی در عراق»، فصلنامه روابط خارجی، شماره 24، صص 190-169. سیلاوی، حمید (1393). انتخابات مجلس عراق، نتایج و پیامدها، قابل دسترسی در سایت: http://shooshan.ir/fa/news/18456/%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%AE%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3 طاهری کل کشوندی، مسلم و محمود تقی زاده داوری (1393). «رویکرد جریان های شیعی عراق به تحولات نوین کشور»، فصلنامه شیعه شناسی، شماره 48، صص 148-127. قاسمی، محمدعلی (1389). «بازیگران موثر بر عراق آینده: منافع و سناریوها»، فصلنامه مطالعات راهبردی، شماره 1، صص 58-37. کاویانی، مراد (1387). «تحلیل ژئوپلیتیکی تحولات کردستان عراق»، فصلنامه راهبرد دفاعی، شماره 20، صص 106-81. کندال، شریف وانلی، عصمت  و مصطفی نازدار (1372). کردها، ترجمه ابراهیم یونسی، تهران: روزبهان. لطیف، حسن (1390). دایرة‌المعارف احزاب در عراق، ترجمة سیدعدنان محقق، تهران: دانشگاه امام صادق. مار، فب (1380). تاریخ نوین عراق، ترجمه محمد عباسپور، مشهد: بنیاد پژوهش های اسلامی. نیکتین، واسیلی (1366). کرد و کردستان، ترجمه :محمد قاضی، تهران: انتشارات نیلوفر./ ویستا (1395). بررسی جریان های سیاسی مذهبی در عراق، قابل دسترسی در سایت: http://vista.ir/article/267557/%D8%A8%D8%B1% Byman, D (2003). “Constructing a Democratic Iraq”, International Security, 28(1). Chew, K (2011). Middle East: Protests in Egypt, Syria, Yemen, in www.care2.com Elazar, D (19878). Federalism and Nationalism, Leicester, Leicester University Press. Fitzsimmons, M. F (2009), Governance, Identity and Counter – instersurgency strategies, Ph.D Dissertation in policy sciences, University of Maryland. Forsyth, M (1989). Federalism and Nationalism, (Leicester: Leicester University Press. Georgy, M & Bakerfri, I (2005). “Iraq Security Chief Warns of Civil War Over Federalism”, available online at: http://www.uk.reuters.com. Kincaid, J (2002). Hand Book of Federal Countries, A Project of Federation, Ed. by Ann L. Griffith, New York: McGill Queens University Press. Smith, G (1995). Federalism the Multiethnic Challenge, London, Longman._||_