2021-09-30T15:04:42Z https://politicalstudy.ihcs.ac.ir/?_action=export&rf=summon&issue=342

2015-02-20 10.30465

جستارهای سیاسی معاصر جستارهای سیاسی 2383-1294 2383-1294 1393 5 14 محمدامیر احمدزاده چکیده محور تحلیل تاریخی نگارندة مقاله این است که هویت سیاسی ـ اجتماعی ایران در نیمة اول قرن نوزدهم چه ابعادی داشته و چگونه منابع تاریخ‌نگاری در بازنمایی معانی و مفاهیم آن به ایفای نقش اجتماعی پرداخته‌‌اند. دستاورد بحث حاضر نشان می‌‌دهد که برخی معانی و مفاهیم هویتی در منابع تاریخ‌نگاری، متأثر از وضعیت عصر تأسیس، درصدد جست‌وجو و کشف خاستگاه ایرانی در جغرافیای سرزمینی ایران برای قاجاریان، انتساب آنان به حکومت‌‌های مختلف پیشینی، کاربست القاب شاهان ایران باستان برای حکام جدید و مواجهة نظامی ـ فکری ایران با دنیای بیرونی منجر به انتقال معانی جدید و مفاهیم هویت‌‌بخش از جمله ملت، دولت، کشور ایران، ایران‌زمین، وطن، ایران‌مدار و فرمانروای ایران شد که نوعی تأکید مورخان بر دالِ مرکزی مفهوم «ایرانِ سیاسی» در روایت‌‌پردازی از تاریخ به عنوان عاملِ هویت‌‌ساز بوده‌‌اند. این مسئله در آثار تاریخ‌نگارانة عصر تأسیس یعنی رستم‌‌التواریخ، ملوک الکلام، شمایل خاقان، تاریخ جهان‌‌آرای مروزی و تاریخ محمدی به منزلة گفتمان مسلط هویتی منعکس شده است. روایت هم‌زمان و متناقضِ «غیریت‌‌سازی ـ مرجعیت‌سازی» از مفهوم فرنگ توسط دنبلی و خاوری صورت گرفته، مفهوم شاهنشاه اسلام و اندیشة شاه نایب امام زمان و برگزیدة فقها از سوی خاوری شیرازی و پردازش تاریخ به زبان گروه‌‌های عوام در روایت رستم‌الحکماء در چهارچوب گفتمان هویت اجتماعی مطرح شده است. کلیدواژه‌ها: بحران هویت فتحعلی‌شاه قاجار روسیة تزاری ثغور ایران فرنگ 2015 02 20 1 25 https://politicalstudy.ihcs.ac.ir/article_1539_a05d9bee45545624b91d6667867a0023.pdf

2015-02-20 10.30465

جستارهای سیاسی معاصر جستارهای سیاسی 2383-1294 2383-1294 1393 5 14 محمدعلی توانا فرزاد آذرکمند چکیده در سال‌های اخیر دو نظریة رقیب، دموکراسی رایزنانة هابرماس و دموکراسی مجادله‌ای موفه، خود را به عنوان بدیلی برای دموکراسی لیبرال طرح کرده‌اند. به نظر می‌رسد هر نظریة سیاسی بر تعریفی از امر سیاسی و متناسب با آن جامعة سیاسی مطلوب بنا شده است. بر این اساس، می‌توان این پرسش‌ها را طرح کرد: هابرماس و موفه امر سیاسی را چگونه تعریف می‏کنند؟ و، متناسب با این تعاریف، جامعۀ سیاسی مطلوب آنان چه ویژگی‌هایی می‌یابد؟ به نظر می‌رسد هابرماس امر سیاسی را کنش زبانی میان سوژه‌های عقلانی ـ اخلاقی در عرصة عمومی به منظور دست‌یابی به مفاهمه می‌داند. بر اساس این تعریف، جامعة سیاسی اجماعی شکل خواهد گرفت که نه‌تنها روابط عقلانی ـ اخلاقی، خودآیینی، و مصالحه بر آن حاکم خواهد بود، بلکه وحدت جای تعدد و تکثر را خواهد گرفت. در مقابل، موفه امر سیاسی را کنش خصومت‌آمیز میان سوژه‌های متعارض در بستر اجتماعی می‌داند. بر اساس این تعریف، جامعة سیاسی مجادله‏‌آمیزی بر مبنای منطق هژمونی شکل می‌گیرد که در آن عنصر دشمنی به مخالفت بدل می‌شود. روش این پژوهش هرمنوتیک متن‌محور است. کلیدواژه‌ها: امر سیاسی جامعة سیاسی دموکراسی رایزنانه دموکراسی مجادله‌‏ای سیاست موفه هابرماس 2015 02 20 27 50 https://politicalstudy.ihcs.ac.ir/article_1540_cfab0fbd28cd8aa97f3e03856eff6326.pdf

2015-02-20 10.30465

جستارهای سیاسی معاصر جستارهای سیاسی 2383-1294 2383-1294 1393 5 14 منوچهر خادمی جهانگیر مسعودی چکیده بحث محوری و مرکزی مقاله تبیین هویت فلسفة سیاسی متعالی بر مبنای حکمت متعالیه است که در گام نخست، با تنقیح وجود پارادایمی به نام پارادایم صدرایی، مدعی الگوی بنیادینی شده‌‌ایم که می‌‌توان با ابتنا بر مبانی هستی‌‌شناسانه، معرفت‌‌شناسانه، انسان‌‌شناسانه و گرایشات ارزشی و اخلاقی منظومه‌‌ای از مسائل و موضوعات مطرح در فلسفة سیاسی را از اصول و مبانی مزبور استنباط و اجتهاد کرد. در بخش پایانی نوشتار نیز با تقریر نظریة فلسفة سیاسی متعالی صدرایی با عنوان «سیاست قدسی» ارکان و اضلاع آن را برشمرده‌ایم و سپس ملاحظاتی چند در قالب نقد و بررسی دربارة آن مطرح و مبین کرده‌‌‌ایم. همانند آن‌که اگر در حکمت متعالیه حکم به مشروعیت حکومت فقیهان و مجتهدان داده شود رأی اضطراری صدرا است نه رأی حقیقی و نهایی او که حکومت متألهان و حکیمان است و این‌که سیاست صدرایی مصداق نظریة آمریت و تابعیت است و دیگر آن‌که رسالت سیاست قدسی متعالی عمدتاً مطابق با الگوی بازگشت است و لذا سیاست را هویتی ابزارگونه می‌‌داند و در آخر این‌که، سیاست قدسی صدرایی راهی را برای تحقق دموکراسی هموار و میسور نمی‌‌سازد. کلیدواژه‌‌ها: فلسفة سیاسی سیاست قدسی پارادایم ملاصدرا 2015 02 20 51 76 https://politicalstudy.ihcs.ac.ir/article_1541_2af205be898637fc213a399fb4358b08.pdf

2015-02-20 10.30465

جستارهای سیاسی معاصر جستارهای سیاسی 2383-1294 2383-1294 1393 5 14 سمیه زمانی محسن خلیلی چکیده تحلیل گفتمان رویکردی ساختاری است که امکان پیوند متن به جنبه‌های جامعه‌شناختی را فراهم می‌‌کند. متون سیاسی ـ اجتماعی محصول بافتار پیچیده و درهم‌تنیدة قدرت و ایدئولوژی است. واکاوی معانی آن‌ها پیوندهای پنهان ایدئولوژی ـ سلطه را آشکار می‌کند. تحلیل گفتمان انتقادی از جمله رویکردهای نوین در تجزیه و تحلیل گفتمان به ‌شمار می‌رود. بسیاری از تحلیل‌گران گفتمان انتقادی به مؤلفه‌های زبان‌شناختی توجه دارند، اما «ون‌لیوون» معتقد است‌ که مؤلفه‌های جامعه‌شناختی ـ معنایی شناختی عمیق‌تر از متن ارائه می‌دهند. در این مقاله کوشش شد با به‌ کار بستن الگوی ون‌لیوون، به واکاوی معنای عنصرِ «غیر ـ دیگری» در دو روزنامة عهد مشروطیت، قانون و کاوه، پرداخته شود. به‌ویژه تلاش شد بازآفرینش مقولة دیگری در قالب کارگزاران اجتماعی صورت پذیرد، افرادی که در هیئت انسان‌های کوشش‌گر تلاش می‌کنند اوضاع جامعه را بهبود بخشند. پژوهش، با بهره‌گیری از انواع پوشیده و صریح ارجاع به کارگزاران در قالب فعال ـ منفعل‌سازی، مشخص‌سازی ـ تشخص‌زدایی، نام‌دهی، طبقه‌بندی ‌کردن، انتزاعی‌سازی و تعیین ماهیت انجام ‌گرفت. کلیدواژه‌ها: قاجاریه مشروطیت قانون کاوه تحلیل انتقادی گفتمان الگوی ون‌لیوون 2015 02 20 77 105 https://politicalstudy.ihcs.ac.ir/article_1542_7ad3ea806c8682a82fadaf5633f28b62.pdf

2015-02-20 10.30465

جستارهای سیاسی معاصر جستارهای سیاسی 2383-1294 2383-1294 1393 5 14 طهماسب ‌علی‌پوریانی مهری مارابی چکیده دین در دوره‌ای طولانی از تاریخ مغرب‌زمین نقشی محوری، تعیین‌کننده، و مشروعیت‌بخش در عرصه‌های مختلف حیات سیاسی، اجتماعی، و اقتصادی آن دیار داشته است. بنابراین، در این پژوهش بر آنیم تا نشان دهیم عقب‌نشینی دین از بیش‌تر قلمروهای ذی‌نفوذ قبلی‌اش، به‌ویژه اجتناب از دخالت در حوزة سیاست، و ظهور آموزة سکولاریسم و نهادینه‌ شدن آن، که با قرون جدید آغاز شد، حادثه‌ای صرفاً تاریخی نیست، بلکه زمینه‌های نظری یا همان الهیات مسیحیت بسترهای لازم را در پذیرش نهادمند سکولاریسم فراهم و تسهیل کرد. به عبارت بهتر، زمینه‌هایی از پیش مهیا در خوانش سکولاریستی از الهیات مسیحیت چنان مساعد بود که همة گروه‌های متداخل در جریان مذهبی‌، اعم از ارتدوکس و اصلاح‌طلبان، به پذیرش آن، به مثابة برترین قرائت سیاسی از دین، مجاب ‌شدند. البته، زمینه‌های اجتماعی را در استقبال از سکولاریسم نمی‌توان نادیده گرفت، که سزاوار کوششی جداگانه است کلیدواژه‌ها: الهیات مسیحی سکولاریسم قرون وسطی کاتولیسم نهضت اصلاح دینی 2015 02 20 107 124 https://politicalstudy.ihcs.ac.ir/article_1543_9524b87dbe3f30a3e06a0caa3609edd1.pdf

2015-02-20 10.30465

جستارهای سیاسی معاصر جستارهای سیاسی 2383-1294 2383-1294 1393 5 14 عبداله قنبرلو چکیده متغیرهای فرهنگ و ایدئولوژی در تحلیل جهت‌گیری‌های سیاست خارجی چین کم‌تر به چشم می‌خورد. پرسش اصلی این پژوهش عبارت است از: سیاست خارجی چین تا چه حد تحت تأثیر ملاحظات فرهنگی و ایدئولوژیک آن قرار دارد؟ در پاسخ استدلال شده است که سنت‌های فرهنگی، به‌ویژه آموزه‌های کنفوسیوسی، و علایق ایدئولوژیک مدرن شامل ناسیونالیسم و سوسیالیسم هم‌چنان نفوذ چشم‌گیری در هدایت سیاست خارجی چین، به‌ویژه در قبال قدرت‌های بزرگ، دارد. حتی خوداتکایی امنیتی و تمایلات اقتصادمحورانة چین در عرصة بین‌الملل به نحوی تحت تأثیر فرهنگ چینی‌هاست. رویکرد این پژوهش علّی ـ تبیینی است و برای دفاع از فرضیة مذکور حتی‌الامکان از اطلاعات و داده‌های موجود استفاده خواهد شد. کلیدواژه‌ها: اقتصادگرایی چندجانبه‌گرایی خوداتکایی سوسیالیسم سیاست خارجی چین صلح‌گرایی کنفوسینیسم ناسیونالیسم هژمونیسم امریکا 2015 02 20 125 147 https://politicalstudy.ihcs.ac.ir/article_1544_1a0a540fcbb1f09e97d9cef449d7d936.pdf

2015-02-20 10.30465

جستارهای سیاسی معاصر جستارهای سیاسی 2383-1294 2383-1294 1393 5 14 رضا نجف‌زاده چکیده تحول مفاهیم سیاسی و اجتماعی تابعی از تحول فرماسیون یا وضعیت واقعیِ نیروهاست. بر این پایه، می‏توان این ایده‏ها را در دستگاه نظری میشل فوکو مطرح کرد: مفاهیم برساختۀ فوکو، با ورود جامعۀ سرمایه‌داری به عصر اطلاعات، دست‌خوش تحول شده است. زیست ـ قدرت، تقریباً، کلیدی‏ترین مفهومی است که با دگرگونی شرایط عینیِ اِعمال آن و با دگرگونیِ میدان واقعیت تولید سرمایه‏دارانه، از سوی طیف عمده‏ای از اندیشمندان، بازبینی و مجدداً شاکله‏بندی شده است. در این پژوهش، پس از مروری کوتاه بر پیشینۀ کاربرد مفاهیم زیست ـ قدرت و زیست ـ سیاست و معرفی دیدگاه‏های برخی از نظریه‏پردازان سنت انگلوامریکن، تلقی فوکو از این مفاهیم را مطالعه می‌کنیم. سپس، در بخش‏های دیگر این پژوهش، بر اساس اندیشه‏های جورجو آگامبن، آنتونیو نگری، و مایکل هارت، به بررسی گسست در سنت فوکویی مطالعات قدرت زیستی می‏‌پردازیم. در پایان، کاستی‏های اندیشۀ سیاسی و تاریخی فوکو را برمی‌شماریم و برای امکان یا امتناع کاربست روش‏شناسی‏ها و نظریه‌های وی در وضعیت استثناییِ پایدار یا وضعیت سرمایه‏داری اطلاعاتی واقعاً موجود ملاحظاتی را مطرح می‏کنیم. کلیدواژه‌ها: زیست ـ سیاست زیست ـ قدرت سیاست فلسفۀ سیاسی جدید قدرت گسست 2015 02 20 149 172 https://politicalstudy.ihcs.ac.ir/article_1545_60d79f50cdf0ebe9f1e5561666aa2593.pdf