https://politicalstudy.ihcs.ac.ir/ جستارهای سیاسی معاصر fa daily 1 Sun, 22 Nov 2026 00:00:00 +0330 Sun, 22 Nov 2026 00:00:00 +0330 https://politicalstudy.ihcs.ac.ir/article_9817.html بحران مشروعیت که عمدتاً گریبان گیر نظام‌های سیاسی می‌شود ازجمله بحران‌هایی است که علاوه بر آن‌که ناشی از کژ کارکردی‌های سیستم حاکمیتی است دارای آثار و نشانه‌های اجتماعی است و به نحوه تنظیم‌گری و کیفیت تعامل بین حاکمیت و جامعه نیز بازمی‌گردد. اگر چنانچه پیش نشانه‌های بحران مشروعیت قبل از وقوع آن شناسایی شود با تدوین راهبردها، برنامه‌ها و اقدام‌های مناسب می‌توان از غافلگیری نظام‌های سیاسی و گرفتار شدن در بحران‌های فراگیر و پایان‌ناپذیر زنجیره بحران‌هایی که با همدیگر مرتبط هستند جلوگیری کرد. هدف پژوهش پیش رو نیز در گام اول شناسایی این پیشران‌ها و در مرحله بعد پاسخ دادن به این پرسش کلیدی است که بر اساس پیشران‌های شناسایی‌شده، چه سناریوهایی را می‌توان برای آینده امید اجتماعی در ایران ترسیم کرد؟ رویکرد اصلی پژوهش آینده‌پژوهانه و از نوع اکتشافی است روش پژوهش با بهره‌گیری از روش سناریونویسی پیترشوارتز انجام‌شده و ابزارهای آن پرسشنامه‌های نیمه ساختاریافته و ساختاریافته با خبرگان بوده و تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار میک مک انجام‌شده است. در گام اول پژوهش با بهره-گیری از پیمایش محیطی متون و مقالات و پرسشنامه‌های خبرگانی تعداد 42 پیشران شکل‌دهنده به بحران مشروعیت شناسایی شد که پس از واپایش و ادغام آن‌ها تعداد 15 پیشران کلان اصلی به‌عنوان پیشران‌های بحران مشروعیت در جمهوری اسلامی ایران مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفتند. از برهمکنش پیشران‌های به‌دست‌آمده سه سناریوی فروپاشی هویتی و ساختاری دولت و شکل‌گیری دولت توتالیتر، سیاست زدگی جامعه و انباشت مطالبات، تعالی بخشی به‌نظام مردم‌سالاری ترسیم‌شده است. https://politicalstudy.ihcs.ac.ir/article_9879.html این تحقیق به بررسی روش‌های نفوذ وهابیت در جوامع اسلامی و راهکارهای مقابله با آن می‌پردازد. سوال اصلی تحقیق این است که وهابیت از چه طرقی در جوامع اسلامی نفوذ کرده و چه تدابیری می‌توان برای مقابله با این نفوذ اتخاذ کرد؟ فرضیه تحقیق بر این اساس است که وهابیت از طریق رسانه‌ها، سرمایه‌گذاری‌ های مالی، حمایت از گروه‌های افراطی، نفوذ سیاسی و دیپلماتیک، و تأثیرگذاری بر نهادهای دینی در جوامع اسلامی گسترش یافته و مقابله با آن نیازمند رویکردهای جامع در سطح ملی و بین‌المللی است. روش تحقیق به‌صورت تحلیل کیفی و توصیفی بوده که از منابع معتبر کتابخانه‌ای، مقالات علمی و گزارش‌های میدانی استفاده شده است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که وهابیت به‌ویژه از طریق رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی به ترویج آموزه‌های خود پرداخته و در بسیاری از کشورهای اسلامی از جمله پاکستان، افغانستان، و مصر، با حمایت‌های مالی و سیاسی، مؤسسات آموزشی و دینی وهابیت را تقویت کرده است. مقابله با این نفوذ نیازمند همکاری بین‌المللی، تقویت وحدت میان مسلمانان، و ایجاد ساختارهای مقاوم در برابر افکار افراطی است. https://politicalstudy.ihcs.ac.ir/article_9980.html این پژوهش به بررسی مقاومت فلسطین از منظر نظریه بسیج منابع و مفهوم مقاومت روزمره می‌پردازد، با هدف درک عمیق‌تر پویایی‌های این جنبش طولانی‌مدت در برابر محدودیت‌های شدید (مسئله). مطالعه با استفاده از روش تحلیل اسنادی و بررسی منابع ثانویه انجام شده است (روش). یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که مقاومت فلسطین، با وجود محدودیت‌های مادی، توانسته از منابع غیرمادی مانند هویت فرهنگی، همبستگی اجتماعی و سرمایه انسانی برای تداوم مبارزه استفاده کند. مفهوم "صمود" (پایداری) نقش محوری در این مقاومت دارد و در اشکال مختلفی از جمله کشاورزی مقاومتی، حفظ فرهنگ و زبان، و هنر و ادبیات مقاومت تجلی می‌یابد. استفاده خلاقانه از فناوری‌های نوین ارتباطی برای بسیج حمایت بین‌المللی و شبکه‌سازی فراملی از دیگر استراتژی‌های مهم این جنبش است. همچنین، مقاومت روزمره در قالب اعمال به ظاهر ساده اما معنادار، نقش مهمی در تداوم این مبارزه ایفا می‌کند (یافته‌ها).پرسش اصلی این پژوهش این است که چگونه جنبش مقاومت فلسطین، علی‌رغم محدودیت‌های شدید، توانسته است به حیات خود ادامه دهد و چه سازوکارهایی به این جنبش امکان بقا در شرایط نامساعد را داده است؟ همچنین، این پژوهش به دنبال درک چگونگی بهره‌گیری این جنبش از منابع محدود و ظرفیت‌های مقاومت روزمره است و اینکه چگونه مفهوم صمود در پایداری این مقاومت طولانی‌مدت نقش داشته است.کلیدواژه ها: جنبش‌های اجتماعی، مقاومت فلسطین، نظریه بسیج منابع، مقاومت روزمره، صمود، کشاورزی مقاومتی. https://politicalstudy.ihcs.ac.ir/article_12147.html این مقاله به بررسی الگوی گردش نخبگان سیاسی در دوره پهلوی دوم و سازوکارهای ورود، تثبیت و حذف نخبگان حاکم در فاصله سال‌های ۱۳۲۰ تا ۱۳۵۷ با استفاده از نظریه گردش نخبگان کلاسیک می‌پردازد. سئوال اصلی تحقیق آن است که الگوی گردش نخبگان در دوره محمدرضاشاه چگونه شکل گرفت، چه مکانیسم‌هایی بر گزینش و جابه‌جایی نخبگان در دربار، ارتش و بوروکراسی حاکم بود، و این الگو چه پیامدهایی برای پایداری نظام سیاسی بر جای گذاشت. فرضیه پژوهش بر این اساس استوار است که پس از کودتای ۱۳۳۲، تمرکز قدرت در دست شاه و تضعیف نهادهای رقابت سیاسی، به شکل‌گیری الگویی بسته، شخص‌محور و وفاداری‌محور در گردش نخبگان انجامید؛ الگویی که در کوتاه‌مدت به انسجام اداری و ثبات ظاهری کمک کرد، اما در بلندمدت با محدود کردن جذب نخبگان جدید و تضعیف ظرفیت اصلاح از درون، به افزایش شکاف دولت و جامعه و شکنندگی ساختار قدرت منجر شد. روش تحقیق، تاریخی–نهادی با رویکرد توصیفی-تحلیلی است و بر تحلیل تحولات ساختاری و کارکردی نهادهای اصلی قدرت در دو زیردوره ۱۳۲۰ تا ۱۳۳۲ و ۱۳۳۲ تا ۱۳۵۷ استوار است. یافته‌ها نشان می‌دهد که انسداد نخبه‌ای و شخصی‌سازی قدرت، زمینه جابجایی نخبه‌ای در انقلاب ۱۳۵۷ را فراهم ساخت https://politicalstudy.ihcs.ac.ir/article_10674.html دیپلماسی‌ فرهنگی‌ فرآیند موثری است‌ که‌ در آن‌ فرهنگ‌ یک‌ ملت‌ به‌ جهان‌ بیرون‌ عرضه‌ می‌ شود و خصوصیات‌ منحصر به‌ فرد فرهنگی‌ ملت‌ها در سطوح‌ دو جانبه‌ و چند جانبه‌ ترویج‌ می‌ یابند. مجموعه کشورهای غرب آسیا از یکسو بر بستری از اشتراکات فرهنگیِ مبتنی بر دین و آموزه‌های آن قرار دارند و از سوی دیگر، مولفه‌های مذهبی، قومی و ایدئولوژیک متفاوتی را در ساختار سیاسی و اجتماعی خود دارا هستند که همگرایی و گفتگوی فرهنگی آنها را با مشکل مواجه ساخته است. نگارنده با تکیه بر این واقعیت، سعی دارد به واکاوی وضعیت دیپلماسی فرهنگی ایران به عنوان کشوری غیر عرب درکنارکشورهای عرب منطقه غرب آسیا بپردازد. در همین راستا این سوال صورتبندی می‌شود که، راهبرد مطلوب دستگاه دیپلماسی ایران برای گفتگوی فرهنگی با کشورهای عربی غرب آسیا، که در بستری از تضادهای مذهبی، قومی و ایدئولوژیک قرار دارند، چیست؟ برای رسیدن به پاسخ مطلوب تحقیق که از نوع تحقیق کاربردی می‌باشد، الگوی تحلیلی سوآت مورد استفاده قرار گرفته است. با تکیه بر این الگوی تحلیلی به نظر میرسد، راهبرد مطلوب جمهوری اسلامی بایستی با تکیه بر قوت تولیدات رسانه‌ای و رشد صنعت فیلم‌سازی و نیز مشترکات فرهنگیِ دینی، بر تعاملات فرهنگی و رسانه‌ای متمرکز شود. علاوه بر این از آنجایی که عربستان، رهبری جهان عرب را بر عهده دارد، بهتر آن است که تعاملات رسانه‌ای و تولیدات سینمایی ایران با این کشور صورت گیرد. شیوه جمع‌آوری داده‌ها کتابخانه‌ای است https://politicalstudy.ihcs.ac.ir/article_10589.html این پژوهش به بررسی تأثیر رسانه های برون مرزی بر هویت اجتماعی در بین نسل مختلف می‌پردازدکه به صورت موردی (شبکه‌ی‌ایران اینترنشنال) را انتخاب کرده است. از چارچوب نظری استوارت هال، که نقش رسانه‌ها در شکل‌دهی به باورها و بحران هویت فرهنگی در عصر جهانی‌شدن تعیین کننده است استفاده کرده ایم .این مطالعه با روش کمی انجام شده. برای تعیین حجم نمونه از نرم افزار spss sample power استفاده شده که با تعیین حجم اثر 03/0 و توان 90/0 حجم نمونه 520 نفر کافی به نظر می‌رسید. یافته‌های این پژوهش نشان داد، استفاده از شبکه اینترنشنال در همه مدل‌های تأثیر منفی و معنی‌دار دارد میزان استفاده از اینترنشنال در مدل‌های 3 تا 5 تأثیر منفی و معنی‌دار دارد ادراک استقلال شبکه اینترنشنال در مدل‌های 4 و 5 تأثیر منفی و معنی‌دار دارد این نتایج، دیدگاه هال را تأیید می‌کند که رسانه‌های جهانی، ساختارهای اطلاعاتی را در دست گرفته و بافت اجتماعی جوامع را دگرگون می‌سازند. علاوه بر این، تأثیر معنادار متغیر سن بر هویت، حاکی از تفاوت در ساختار فکری نسل‌های مختلف بود در مجموع، یافته‌ها حاکی از آن است که منابع هویت در جهان پست‌مدرن، متنوع‌تر، متغیرتر و مسئله‌دار شده‌اند. https://politicalstudy.ihcs.ac.ir/article_9969.html این تحقیق به مقایسه شاخص‌های حکمرانی خوب در جمهوری اسلامی ایران و ژاپن با رویکرد نهادگرایی جدید می‌پردازد و به‌ویژه شاخص حاکمیت قانون را از طریق داده‌های سازمان‌های بین‌المللی مانند بانک جهانی و پروژه عدالت جهانی بررسی می‌کند. سؤال اصلی این است که چگونه ساختارهای نهادی متفاوت در دو کشور بر عملکرد شاخص‌های حاکمیت قانون تأثیرگذار بوده است؟ فرضیه تحقیق این است که الگوهای نهادی و ساختارهای اجتماعی متمایز در ایران و ژاپن باعث تفاوت‌های معناداری در اجرای حاکمیت قانون شده‌اند. روش تحقیق، در این مقاله کیفی از نوع توصیفی تحلیلی است و داده ها به شیوه فیش برداری از منابع کتابخانه ای و اینترنتی گردآوری و تجزیه و تحلیل شده است. نتایج نشان می‌دهد که ژاپن با نمره‌های ثابت و بالا در شاخص‌های حاکمیت قانون، از جمله عدالت مدنی و عدم فساد، حکمرانی باثبات‌تری را ارائه می‌دهد. داده ها نشان می‌دهند که ایران در شاخص‌های مختلف، نوسانات زیادی داشته و پایین‌تر از میانگین جهانی قرار دارد، در حالی که ژاپن در اکثر شاخص‌ها به سطح یا بالاتر از میانگین جهانی دست یافته است. این یافته‌ها بیانگر نقش ساختارهای نهادی در موفقیت یا ناکامی حکمرانی خوب، به‌ویژه در حوزه‌هایی مانند عدالت قضائی و حقوق بنیادین است. https://politicalstudy.ihcs.ac.ir/article_9304.html نهج‌البلاغه به عنوان یکی از قدیمی‌ترین منابع سیاسی اسلام حاوی نکات آموزنده بسیاری است که پی بردن به مکنونات اصلی نویسنده آن، تفسیر درست و روشمند می‌طلبد. برای تحلیل این موضوع از رویکرد هرمنوتیک قصدگرای کوئینتین اسکینر استفاده شده است. این رویکرد برای فهم متون کلاسیکی چون نهج‌البلاغه و نیز تبیین مسائل سیاسی تاریخی روش مناسبی به نظر می‌رسد. هدف پژوهش حاضر بررسی و تحلیل نحوه‌ی رسیدن به قصد و نیت امام علی(ع) از حکومت و ارزیابی رویدادها و مسائل سیاسی سال‌های 30 – 40 هجری با کمک روش هرمنوتیک می‌باشد. بر این اساس، پرسش اصلی این است که چگونه می‌توان به نیت امام(ع) در امر حکومت و تدبیر امور عمومی پی برد؟ نتیجه پژوهش، مطابق روش اسکینر، این بوده است که آن حضرت به هفت پرسش اساسی زمانه پیرامون بازگشت جاهلیت، منزلت حاکم، دفاع ازاصل حکومت، کمرنگ شدن منطق دینی حکومت، دگرگونی در کارویژه‌های حکومت، تحول در ماهیت گزینش کارگزاران حکومت و در نهایت اقتصاد سیاسی قریش پاسخ گفتند و با استفاده از زبان سیاسی آن دوره که مبتنی بر بیعت، شورا، مقبولیت اجتماعی، عمل بر اساس سنت خدا و سیره رسول خدا بود، اقدام به عمل نمودند. https://politicalstudy.ihcs.ac.ir/article_10605.html انتخابات میدان رقابت کاندیداهای جناح‌های سیاسی است و این رقابت در مناظره بازنمایی می‌شود. هدف این مقاله تحلیل گفتمان مناظره‌های تلویزیونی انتخابات ریاست جمهوری دوازدهم و سیزدهم است. این پژوهش با روش تحلیل گفتمان فیسک با هدف پاسخ به این سوال که نامزدهای اصلی (روحانی، رییسی، همتی) انتخابات دوازدهم و سیزدهم از چه محورهای گفتمانی در مناظره‌های تلویزیونی استفاده کردند؟ به تحلیل گفتمان محورهای مناظره‌های جناح‌های اصلاح طلب و اصول‌گرا پرداخت. بر اساس یافته‌ها، تخاصم و تضاد جناحی در گفتمان جناح‌ها علیرغم اشتراک ایدئولوژی مبارزه با فساد به شدت بازنمایی شد. زبان مشترک در گفتمان جناح‌ها کنایه بود. علیرغم بازنمایی گفتمان نامزدها بر مبارزه با فساد و حمایت از اقشار محروم، منازعات جناحی بازتولید شد. طبقات اجتماعی، حمایت از اقشار محروم، مبارزه با فساد محور منازعات بود. انتقاد از جناح رقیب، گفتمان مشترک نامزدها بود. بر اساس نظریه بازی‌ها در مناظره‌های انتخاباتی جناح‌ها، تلاش برای برد است که رفتارهای تهاجمی کاندیداهای رقیب برای قدرت بازنمایی شد. تأکید بر «عدالت اجتماعی»، «مردمی بودن دولت»، «مبارزه با فساد» و »حمایت از اقشار محروم« برای شکل دادن به گفتمان عمومی ایدئولوژی حاکم است. روحانی و رییسی نماینده ایدئولوژی مسلط حاکم بودند که با پنهان کردن تضاد طبقاتی موجود، به هژمونی دست یافتند. https://politicalstudy.ihcs.ac.ir/article_10059.html نظریه‌های ناسیونالیسم به ویژه ساخت‌گرایی مدرنیستی تأثیرات زمانی- مکانی، خصوصیات و نقش جامعۀ ایرانی در شکل‌دهی به ناسیونالیسم، گرایشهای مختلف آن و ویژگی‌های متغیر و پیچیدگیهای ناسیونالیسم دوران جمهوری اسلامی را نادیده می‌انگارند. در دوران ج. ا نیروهای فکری مختلف در تعامل و تقابل باهم و در بطن جامعه، خوانشهای متفاوتی از ناسیونالیسم را به وجود آوردند. امت‌گرایی در دوران اصلاحات و بعد از آن به چالش کشیده شد و اندیشۀ ایرانشهری، تشیع را همچون مؤلفه‌ای به تصویر کشید که در قالب مکتب ایرانی دولت احمدی‌نژاد مطرح گردید و واگرایی‌هایی را در میان جریانهای مختلف سیاسی و مناطق قومی سبب شد، تلاش برای پاسخگویی به آن نیز در دولت روحانی نمود یافت. هدف پژوهش شناخت و بررسی ناسیونالیسمهای برساخته در دوران ج. ا و نحوۀ باز‌تعریف و شکل‌گیری آن در تعامل و تقابل با نظریۀ امت‌گرایی به عنوان هویت سازندۀ ج. ا است. چارچوب نظری پژوهش برساخت‌گرایی اجتماعی می‌باشد. یافته‌ها‌ی پژوهش حاکی از آنست که بعد از دورۀ اصلاحات خوانشهای متفاوتی از ناسیونالیسم، برساخته شده است که به صورت جریان‌های موازی امت‌گرایی درون جامعه و در حوزۀ اندیشه به تقابل و تعامل پرداختند که تکثر اندیشه و دیالکتیک مابین جریانهای مختلف از پیامدهای آن بوده است. https://politicalstudy.ihcs.ac.ir/article_9422.html الزام سیاسی، اصول ناظر به چرایی و فلسفه اطاعت شهروندان از نظام سیاسی مستقر است که به انحای مختلف و بر اساس مبادی و شالوده‌های متفاوتی طرح و تئوریزه می‌شود. این امر در نظام‌هایی همچون جمهوری اسلامی که ویژگی ترکیبی و چندوجهی شامل درآمیختن ابعاد دینی و عرفی متداول مدرن به ویژه جمهوریت را دارد، از اهمیتی ویژه برخوردار است که تبلور آن را به طور خاص می‌توان در اندیشه و به موازات آن سیره عملی بنیان‌گذار نظام جمهوری اسلامی مشاهده نمود. بر این اساس، در این مقاله با استفاده از روش تحلیلی – توصیفی در پاسخ به سوال چیستی مبانی الزام سیاسی از دیدگاه امام خمینی (ره) و مطابق با سیره عملی مبارزاتی و تفکر انقلابی ایشان این فرضیه و مدعای در نوشتار حاضر بحث شده و به محک آزمون نهاده شده که ایشان ضمن دارا بودن اصولی ثابت در منظومه فکری خویش، بر اساس توجه به مقتضیات زمان و مکان، تحولاتی در مبانی الزام سیاسی را ارائه نموده‌اند. در این سیر تحول، ایشان از تأکید بر رعایت قانون مشروطه از سوی رژیم پهلوی و طرح التزام بر اساس مبانی موجود از جمله بر اساس قانون مشروطه به تأسیس مبانی التزام سیاسی بر اساس اصول فقهی و ولایی رسیده‌اند. https://politicalstudy.ihcs.ac.ir/article_10611.html در این مقاله به بررسی برخی نگرش‌های بنیادی در اندیشه‌های سیاسی ابوحامد غزّالی و محمّدباقر سبزواری پرداخته‌ایم و آرای آن دو را در موضوعاتی معین با یکدیگر مقایسه کرده‌ایم. هدف از این پژوهش پرداختن به این مسأله است که پس از تحلیل دیدگاه‌های سیاسی غزّالی و سبزواری درباره‌ی چند موضوع کلی و مقایسه‌ی آن‌ها با یکدیگر، با چه تفاوت‌هایی در نگرش‌های ایشان روبه‌رو خواهیم شد و از این تفاوت‌ها چه نتیجه‌ای می‌توانیم بگیریم. ما در این مقاله پس از بررسی دیدگاه غزّالی در پنج موضوع مختلف، در هر بخش نشان خواهیم داد که سبزواری که چند قرن پس از غزّالی کتاب خویش را نوشته است، آرایی سازگارتر و میانه‌تر و کارکردی‌تری در آن موضوعات ابراز داشته و از همین‌رو به نظر می‌رسد که چند قرن جدال‌ها و کشاکش‌ها و رویدادهای گوناگون سیاسی و تاریخی، تأثیراتی بر نگاه سیاسی برخی اندیشمندان برجسته داشته است؛ و اگر اتخاذ رهیافت‌های معتدل‌تر و عمل‌گرایانه‌تر را نشانه‌ای از پیشرفت تمدنی در علم سیاست بدانیم، تغییراتی که در اندیشه‌های سیاسی سبزواری ملاحظه می‌کنیم نشان‌دهنده‌ی ترقی و پیشروی در برخی آرا و برداشت‌های سیاسی در حوزه‌ی تمدنی ما نسبت به اندیشه‌های سیاسی پیشین خواهد بود. https://politicalstudy.ihcs.ac.ir/article_9425.html سیاست هویت (Identity Politics) از جمله مفاهیمی است که در چند دهۀ اخیر بسامد بالایی در علوم اجتماعی داشته است و به‌طور عمده در توصیف آنچه جنبش‌های اجتماعی جدید یا جنبش‌های اجتماعی هویت‌محور می‌نامند، به کار می‌رود. از نیمه دوم قرن بیست میلادی سیاست هویت نضج گرفته در لیبرال-دموکراسی‌های غربی با هویت‌یابی پیرامون مولفه‌های هویتی کثیری از قبیل نژاد، قومیت، مذهب، جنسیت، سن، گرایش جنسی و غیره روند به‌رسمیت‌شناختن عام و فراگیر شهروندان را به سمت بازشناسی گروه‌های خاص تغییر دادهاست و این امر به نظر می‌رسد با مسئلۀ شهروندی وسیاست ملی که بیش از هر چیز بر مفهوم امر مشترک مبتنی است، در تباین باشد. سیاست هویت با اتخاذ دستور کار حمایت از کثرتی از گروه‌های هویتیِ به‌حاشیه‌رانده‌شده و تأکید بر تجربه‌های زیستۀ متفاوت هریک از آنها به ایجاد انشقاق و چندپارگی-های فزاینده و غیر‌قابل مدیریتی در ساختارهای سیاسی جوامع لیبرال منجر شده‌است و با تضعیف پروژۀ شهروندی امکان تعریف مفهومی مشترک از «ما» و شکل‌گیری خیر عمومی را با مشکل‌های جدی مواجه ساخته است. در نهایت به‌نظر می‌رسد باوجود اینکه مطالبۀ بازشناسی موجود در «سیاست هویت» می‌کوشد تا دامنۀ‌ کثرت‌گرایی و فردگرایی ذاتی دموکراسی لیبرال را شامل حال کسانی کند که در جامعهْ سرکوب شده‌اند و از نمایندگی محروم هستند، اما در عمل این راهبرد در جهت الغا و ابطال پایه‌های لیبرالیسم مدرن آن هم به‌نفع همبستگی‌های گروهی حرکت کرده است. https://politicalstudy.ihcs.ac.ir/article_10850.html پرونده هسته‌ای ایران یکی از مهم‌ترین مصادیق معاصر برای تحلیل سازوکارهای نهادی محدودشدن استقلال آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در بستر رقابت قدرت‌های بزرگ است. پرسش اصلی این تحقیق آن است که از چه مسیرهای نهادی و در چه سطوحی، مداخله قدرت‌های بزرگ در فرایندهای تصمیم‌سازی آژانس بازتولید می‌شود و چگونه این مداخله به امنیتی‌شدن پرونده ایران می‌انجامد. فرضیه پژوهش بر این مبناست که محدودیت استقلال آژانس نه صرفاً حاصل فشارهای سیاسی مقطعی، بلکه محصول ترکیب سازوکارهای ساختاری رژیم عدم اشاعه، رویه‌های بوروکراتیک گزارش‌دهی و الگوهای گفتمانی مسلط در سازمان است که در مجموع امکان جهت‌دهی به ارزیابی‌های فنی را فراهم می‌کنند. روش تحقیق تحلیل اسنادی و فراتحلیل کیفی بر پایه اسناد رسمی آژانس، قطعنامه‌های شورای امنیت و منابع دانشگاهی است. با توجه به ماهیت ثانویه و نهادی داده‌ها و محدودیت دسترسی به فرایندهای غیررسمی تصمیم‌سازی، برای افزایش قابلیت اتکا از مثلث‌سازی میان اسناد رسمی، پژوهش‌های مستقل و شواهد تاریخی استفاده شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد مداخله قدرت‌های بزرگ در سطوح ساختاری، بوروکراتیک و نرم اعمال می‌شود و به تضعیف استقلال نهادی آژانس و بهره‌برداری سیاسی از گزارش‌ها منجر می‌گردد. https://politicalstudy.ihcs.ac.ir/article_9487.html فرهنگ سیاسی به معنای آگاهی، نگرش و جهانی، دانش و اندیشه در عالم سیاست است که نقش مهمی در ارتقای مشارکت سیاسی دارد، هدف اصلی پژوهش، مطالعه تأثیر شاخص فرهنگ سیاسی بر میزان مشارکت سیاسی است. روش تحقیق از نوع فراتحلیل کمی، جامعه آماری آن 32 سند که 18 مورد به لحاظ روایی و پایایی جهت ورود به نرم‌افزار انتخاب شدند. ابزار تحلیل آن d کوهن و f فیشر در قالب اندازه اثر effect size است. نتایج نشان می‌دهد که فرهنگ سیاسی دربازه زمانی 1387-1402 بر روند مشارکت سیاسی اثری معنی‌دار و مثبت داشته و مقدار ضریب آن برابر با 0.15 است و همچنین فرهنگ سیاسی دمکراتیک (0.145)؛ فرهنگ سیاسی بی‌تفاوت (0.110)؛ فرهنگ سیاسی عمل‌گرا (0.131) و فرهنگ سیاسی سنتی (0.218) با مشارکت سیاسی رابطه معنی‌داری داشته است. نتایج و پیامدهای پژوهش نشانگر این است که ارتقای سطح آگاهی و دانش سیاسی جامعه منجر به مسئولیت‌پذیری، افزایش تعهد و همدلی نسبت به سیاست شده و همین امر بسترهای افزایش مشارکت سیاسی شهروندان را فراهم می‌سازد. در اصل مشارکت سیاسی، نیازمند پیشینه و پشتوانه در کنش‌های سیاسی مردم بوده و این امر در ساختار فرهنگ سیاسی نهفته است. https://politicalstudy.ihcs.ac.ir/article_9839.html سینمای اجتماعی ایران پس از انقلاب اسلامی به‌عنوان یک ابزار مؤثر برای بازتاب واقعیت‌های اجتماعی و سیاسی جامعه شناخته می‌شود. این پژوهش به بررسی تأثیر فیلم‌های اجتماعی بر اعتراضات اجتماعی و فرهنگی در ایران پس از انقلاب پرداخته است. سوال اصلی تحقیق این است که چگونه مضامین و روایت‌های موجود در سینمای اجتماعی به تحلیل و نقد شرایط اجتماعی و سیاسی جامعه کمک می‌کنند و چه ارتباطی بین این فیلم‌ها و بروز اعتراضات اجتماعی وجود دارد؟ برای انجام این تحقیق، از روش تحلیل محتوای کیفی استفاده شد. 14 فیلم منتخب شامل آثاری همچون "جدایی نادر از سیمین"، "عصبانی نیستم"، و "آشغال‌های دوست‌داشتنی" با محوریت مضامینی چون نابرابری اجتماعی، بحران هویت، فساد و .. مورد تحلیل قرار گرفت. نتایج تحقیق نشان داد که سینمای اجتماعی ایران به‌طور مؤثری به نمایندگی از معضلات اجتماعی و فرهنگی و نقد نظام‌های اجتماعی پرداخته و با افزایش آگاهی و حساسیت نسبت به نابرابری‌ها، به اعتراضات اجتماعی و فرهنگی کمک کرده است. این فیلم‌ها نه‌تنها مشکلات اجتماعی را به تصویر کشیده‌اند، بلکه به‌عنوان نگاهی انتقادی به واقعیت‌های جامعه، زمینه‌ساز گفتگوهای اجتماعی و فرهنگی و تحولات اجتماعی در ایران شده‌اند. بدین ترتیب، سینمای اجتماعی به ابزاری برای انعکاس آرزوها و ناامیدی‌های مردم تبدیل شده و نقش مهمی در شکل‌گیری هویت اجتماعی و سیاسی جامعه ایفا کرده است. https://politicalstudy.ihcs.ac.ir/article_9968.html یکی از اصلی‌ترین سیاست‌های جمهوری اسلامی در حورزه سیاست خارجی در مقابل تهدیدات ادامه‌دار دشمنان، سیاست «مقاومت» است. باتوجه به نظام سیاسی ریاستی در ایران، سیاست‌های دولت و رئیس‌جمهور، نقش اساسی در تصمیمات، به ویژه تصمیمات اجرایی و سیاست خارجی دارد. بنابراین، در این پژوهش به بررسی سیاست‌های مقاومت در سطح دولت پرداخته خواهد شد و باتوجه به‌شرایط ویژه در سال‌های 84 تا 92 و تاکید بر گفتمان مقاومت، دولت‌های نهم و دهم به‌عنوان مطالعه موردی انتخاب شده است. همچنین با توجه به جایگاه شخص رئیس‌جمهور در دولت، به بررسی مواضع رئیس‌جمهور به عنوان داده‌های اصلی پرداختیم. سؤال اصلی، چیستی جایگاه سیاست مقاومت در سیاست خارجی دولت‌های نهم و دهم جمهوری اسلامی ایران است. روش تحقیق در این مقاله، روش تحلیل مضمون، مبتنی بر روش کیفی است و روش گردآوری داده‌ها نیز اسنادی است. یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که سیاست مقاومت، جایگاهی محوری در سیاست خارجی اعلانی دولت‌های نهم و دهم دارد. پس از تجزیه و تحلیل داده‌ها، از 96 مضمون پایه، به 23 مضمون سازمان‌دهنده و درنهایت به 6 مضمون فراگیر، دست یافتیم. این 6 مضمون فراگیر عبارت‌اند از: «تاکید بر سیاست خارجی فعال و عدم انفعال»، «عدم پذیرش ساختارهای بین المللی سلطه‌گر»، «مقاومت برابر سلطه‌گران»، «مقاومت در پرونده هسته‌ای»، «مقاومت اقتصادی»، «مقاومت منطقه‌ای». https://politicalstudy.ihcs.ac.ir/article_10031.html هدف پژوهش حاضر بررسی عملکرد شبکه استانی ایلام در معرفی و تحلیل وضعیت کاندیداهای مجلس شورای اسلامی با تأکید بر حوزه شمال استان است. روش پژوهش توصیفی تحلیلی و از لحاظ شیوه اجرا ترکیبی کمی متوالی (پیمایش-دلفی) است. ابزار جمع‌آوری داده‌ها پرسشنامه محقق ساخت و متمرکز است. جامعه آماری دلفی 30 نفر از اساتید دانشگاه با روش هدفمند و جامعه آماری پیمایش، 380 نفر از شهروندان 21 سال به بالای شهر ایلام در سال 1401 بر اساس نرم‌افزار سمپل پاور و با نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شدند. نتایج نشان می‌دهد که میانگین نمره تأثیر صدا و سیما در کاهش نقش عشیره‌ای 42/18، هزینه‌های تبلیغاتی 58/11، انعکاس برنامه کاندیدها 79/37، بالا بردن مشارکت مردم 91/20، انتخاب فرد اصلح 97/10، شفاف‌سازی و اطلاع‌رسانی به مردم 10/14، اخلاق محوری کاندیدها در تبلیغات 08/22، انعکاس ویژگی شخصیتی کاندیدا 01/14، کاهش وابستگی حزبی 83/11 و در مطالبه گری از منتخبین قبلی برابر 19/13 است. استنباط می‌شود صداوسیمای مرکز ایلام در بعد انعکاس برنامه کاندیداها و مشارکت مردم در انتخابات نقش تعیین کننده داشته؛ اما در کاهش نقش عشیره‌ای، کاهش هزینه تبلیغاتی، اطلاع‌رسانی مطلوب، مطالبه‌گری از منتخبین قبلی، مشخص کردن وابستگی حزبی، انعکاس ویژگی شخصیتی کاندیدا و اخلاق محوری در تبلیغات عملکرد مطلوبی نداشته است. https://politicalstudy.ihcs.ac.ir/article_10102.html فیلم و سریال از جمله محصولات فرهنگی هستند که تاثیر بسزایی در شکل‌گیری انگاره‌های ذهنی و ذائقه سازی برای مخاطبین خود دارند. در دهه‌های اخیر با رشد فناوری اینترنت پایه و گسترش ابزارهای رسانهای مانند سکوهای ارائه دهنده خدمات صوت و تصویر، امکان دسترسی اقشار مختلف جامعه به این محصولات بیشتر شده است. با توجه به اینکه تغییرات فرهنگی امری تدریجی میباشند، احصا و بررسی روندهای موجود در محصولات فرهنگی مانند فیلم و سریال، میتواند تصویر آینده فرهنگی جامعه را تداعی نماید. لذا در این پژوهش با هدف احصا و تحلیل روندهای فرهنگی مغایر با سبک زندگی اسلامی-ایرانی در نمایش خانگی، جامعه آماری شامل سی ونه سریال نمایش خانگی پخش شده در بازه زمانی بین سالهای 1399 تا 1401 ، هشت سریال به عنوان نمونه تصادفی انتخاب شده و با بهره گیری از روش روندپژوهی مورد بررسی قرار گرفتند. روندپژوهی یکی از روشهای آینده پژوهی است که جهتگیری آینده را نشان میدهد. داده‌های ‌اولیه از طریق روش دیدبانی که یکی دیگر از روش‌های آیندهپژوهی است بدست آمده و از داخل داده‌های احصا شده، روندها مشخص میشوند. در پایان نتایج پژوهش در قالب توصیه‌هایی به سیاست‌گذاران حوزه رسانه ارائه شده است. https://politicalstudy.ihcs.ac.ir/article_10127.html دیوان عدالت اداری به‌ عنوان عالی‌ترین مرجع قضایی اداری در ایران، نقش مهمی در تضمین حقوق شهروندان و کنترل تصمیمات دستگاه‌های اجرایی دارد. این پژوهش با طرح این سؤال که نقش دیوان عدالت اداری در تضمین حقوق شهروندان در جمهوری اسلامی ایران با چه چالش‌هایی مواجه است؟ و با فرضیه‌ی وجود ضعف در اجرای احکام دیوان، تفاسیر سلیقه‌ای قوانین، و ناکارآمدی برخی فرآیندهای نظارتی، به بررسی آسیب‌ شناسی عملکرد این نهاد پرداخته است. روش تحقیق، تحلیل توصیفی و تطبیقی آرای دیوان عدالت اداری بوده و از مطالعه موردی 5 آرای صادره در حوزه‌ های مختلف از جمله تأمین اجتماعی، اشتغال، مالکیت خصوصی، شفافیت مالی، و نظارت بر عملکرد شهرداری‌ ها استفاده شده است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که اگرچه دیوان عدالت اداری در احقاق حقوق شهروندان نقش مؤثری داشته، اما اجرای ضعیف آرای آن، نبود ضمانت اجرایی مناسب، و تفسیرهای متفاوت دستگاه‌های اجرایی از قوانین، موجب کاهش اثربخشی آن شده است. همچنین، مقایسه تطبیقی با نظام‌ های حقوقی آلمان، فرانسه و ایالات متحده نشان داد که در کشورهای توسعه‌یافته، ضمانت‌ های اجرایی قوی‌تری برای احکام دادگاه‌ های اداری وجود دارد. https://politicalstudy.ihcs.ac.ir/article_10128.html استبداد یک شیوه فرمانروایی خودکامه است که اعمال قدرت بدون توجه به قانون، در یک فرد متمرکز می‌شود. استبداد و استبدادستیزی یکی از ویژگی‌های سیاسی ایران در طول تاریخ آن بوده است. از این رو، افراد و گروه‌های مختلف در طول تاریخ به دنبال تأمین پیش‌شرط‌های مطالبات سیاسی و اجتماعی خود به نقد حکومت استبدادی پرداخته‌اند که از جمله پیشگامان جریان استبدادستیزی در دوران معاصر علیه نظام مستبد پهلوی، آیت‌الله سیدمحمود طالقانی است. پژوهش حاضر با استفاده از روش کتابخانه‌ای، توصیفی، تحلیلی و تاریخی به این پرسش پاسخ داد که نگرش آیت‌الله طالقانی به استبداد چیست و چه پیشنهادی برای زدودن استبداد دارد. حاصل پژوهش این شد که طالقانی از تبار نواندیشان دینی عصر حاضر بود و با تکیه بر قرآن، سیره پیامبر و ائمه معصومین و الهام از علامه نائینی به مسأله استبداد می‌نگرد و ماهیت استبداد را از مقوله طغیان در برابر خدا و ظلم به مردم می‌داند و آگاهی مردم و بازگشت به دین و اصل توحید را لازمه زدودن استبداد می‌بیند. او نظام استبدادی را نظام ضدخدایی و ضدتوحیدی و ضدانسانی و ضدمردمی معرفی می‌کند و راه مبارزه با آن نظام را در قرآن و سیره نبوی و علوی جستجو می‌کند. حکومت مطلوب از منظر او، حکومت توحیدی است که در عصر غیبت، از طرف مردم در یک نظام شورایی مقید به قانون اداره می‌شود. https://politicalstudy.ihcs.ac.ir/article_10230.html هویت را می‌توان مجموعه‌ای از، خصوصیات، و تجربیات فردی وگروهی دانست که از یک‌سو، موجب احساس شباهت در میان افراد می‌شود و از سوی دیگر، آن‌ها را از دیگران متمایز می‌کند. هویت می‌تواند ابعاد مختلفی از جمله اجتماعی، فرهنگی، قومی، ملی و بین‌المللی را شامل شود. این مقاله با مطالعه فاصله بین ادراک از خود و تاثیر ابعاد هویتی دانشجویان در شکل دهی کنش های میان آنها، به تبیین دلایل این مسأله و تبعات این فاصله بر آینده رابطه میان هویت دانشجویان و کنش های اجتماعی –سیاسی آنها می‌پردازد. روش پژوهش در این مقاله تحلیل کیفی و استقرایی (رسیدن از مشاهدات به استدلال) است. همچنین ابزار گردآوری اطلاعات عبارتند.از مطالعه کتابخانه‌ای و اسنادی،مصاحبه ساختارمند براساس مدل کوکران در قالب پرسشنامه از 150 نفر از دانشجویان دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران است. نتایج و یافته‌های تحلیلی پژوهش نشان می‌دهد که هویت‌های ملی، قومی و مذهبی می‌توانند به وضوح روابط اجتماعی و سیاسی دانشجویان را تحت تأثیر قرار دهند. این تأثیرات ممکن است به عنوان فرصت‌هایی برای همکاری و همبستگی اجتماعی تلقی شوند، اما در عین حال می‌توانند چالش‌هایی برای تعامل و همزیستی مسالمت‌آمیز ایجاد کنند. ایجاد فضاهای گفت‌وگو و تبادل نظر در دانشگاه‌ها می‌تواند به کاهش اختلافات و تقویت همبستگی بین دانشجویان از هویت‌های مختلف کمک کند. https://politicalstudy.ihcs.ac.ir/article_10238.html این تحقیق به بررسی تأثیرات امنیتی خروج تدریجی ایالات متحده از خاورمیانه بر کشورهای عربی خلیج فارس و ایران می‌پردازد. سؤال اصلی این تحقیق این است که خروج آمریکا از منطقه چه تهدیدات امنیتی برای کشورهای خلیج فارس به همراه خواهد داشت و چگونه ایران از این وضعیت بهره‌برداری خواهد کرد؟ فرضیه تحقیق این است که کاهش حضور آمریکا باعث افزایش تهدیدات منطقه‌ای، بویژه در زمینه‌های اقتصادی و نظامی، و تقویت نفوذ ایران خواهد شد. روش تحقیق شامل تحلیل اسنادی و بررسی منابع معتبر در زمینه روابط بین‌الملل، امنیت منطقه‌ای و سیاست‌های ایران و کشورهای خلیج فارس است. نتایج تحقیق نشان می‌دهند که علیرغم وجود پیشینه تاریخی، کشورهای عربی خود را مورد تهدید ایران می دانند. این امر احتمالا به واسطه موقعیت و ظرفیت های ژئوپلتیکی و ژئواستراتژیکی ایران و نیز قدرت بازیگری این کشور است. همچنین، ایران از خلأ ناشی از کاهش حضور آمریکا برای تقویت نفوذ بویژه با در نظر گرفتن علاقه ملت های این کشورها به رویکرد ضد اسرائیلی ایران بهره‌برداری خواهد کرد. https://politicalstudy.ihcs.ac.ir/article_10240.html چین بعنوان یکی ازبزرگ‌ترین اقتصادهای درحال رشد دنیا را از آن خود کرده است و درحال حاضریکی از مهمترین شرکاء تجاری و اقتصادی ایران است. در مارس 2021 پس از سالها گفت و گو، سند 25 ساله همکاری ایران و چین مبادله گردید. برآورد نحوه اجرای سند 25 ساله می تواند بازتاب قابل توجهی بر جایگاه منطقه ای ایران داشته باشد. این مقاله در صدد پاسخ به این سوال استکه آینده دست یافتنی جایگاه منطقه ای ایران پس از اجرای سند ۲۵ ساله ایران و چین چیست؟فرضیه اصلی پژوهش نیز بدین صورت تبیین خواهد شد که به نظر می رسد در سناریوی مطلوب اجرای سند 25 ساله تعاملات تجاری سیاسی ایران و چین افزایش یافته و می تواند موجب ارتقاء جایگاه منطقه ای ایران گردد. یافته های پژوهش نیز بیان می کند در عصر وابستگی متقابل اجرای این سند با توجه به ابعاد مختلف اقتصادی، سیاسی ،نظامی و... بر وابستگی می افزاید و براساس روش امتداد حال با توجه به مناقشات چین وآمریکا،پذیرش ایران در سازمان شانگهای،تقابل مستقیم ایران و اسرائیل و..... مورد بررسی قرار گرفته و از آنجاییکه چین ظرفیت و توانمندی بالایی برای تقویت روند توسعه ایران و متعاقب آن ارتقاء جایگاه منطقه ای ایران داشته است. بنظر می رسد در سناریوی مطلوب جمهوری اسلامی پس از رفع موانع بانکی و تحریم های بین المللی با توافق 25 ساله واجرا شدن آن می تواند بر یکجانبه گرایی آمریکا در منطقه غرب آسیا و آسیای مرکزی که به لحاظ جایگاه ژئواستراتژیک از اهمیت ویژه ای برخوردار است فائق آید. واژگان اصلی: سند جامع همکاری ۲۵ ساله ایران و چین ، جایگاه منطقه ای ایران، وابستگی متقابل ، آینده پژوهی، روش امتداد حال https://politicalstudy.ihcs.ac.ir/article_10253.html علیرغم توجه فراوانی که رشته های مختلف علوم به آینده دارند؛ این مفهوم هم به لحاظ زبانی دچار آشفتگی است و هم به لحاظ معرفتی دچار انشقاق است. یعنی این سوال اولیه که آینده چیست خود منشأ مجادلات بسیاری است. سوال اصلی مقاله حاضر این است که نظام معرفتی چه نقشی در ترسیم آینده دارد؟ در پاسخ به این سوال در این مقاله ابتدا اصطلاح شناسی آینده مورد بررسی قرار گرفته است و سپس مبانی نظری متفاوتی که بر اساس رویکردهای هستی شناختی و معرفت شناختی متفاوت به واقعیت و آینده وجود دارد ارائه شده است. مدعای اصلی(فرضیه) نوشتار حاضر این است که فرآیند ترسیم آینده و ویژگی های آن منوط به مبانی نظری انتخاب شده است. این مقاله استدلال می‌کند که درک عمیق‌تری از هستی‌شناسی و شناخت‌شناسی آینده، برای هدایت این فرآیند مداومِ آفرینشِ مشترک آینده، حیاتی است. هدف اصلی مقاله گشودن راهی برای دیدگاهی انتقادی‌تر و آگاهانه‌تر در مورد نیروهایی که دنیای ما را شکل می‌دهند است و نتایج آن می تواند در رشته های مختلف از جمله علوم سیاسی و آینده‌پژوهی مورد توجه قرار بگیرد. روش پژوهش تحلیل مقایسه‌ای کیفی(Qualitative Comparative Analysis) است. https://politicalstudy.ihcs.ac.ir/article_10267.html سیاست خارجی امنیتی ایران با توجه به تنگناهای نظری، محدودیت‌های ساختاری و عملیاتی نظام بین‌الملل که همواره بر آن تحمیل‌شده است بیشتر یک سیاست امنیتی منفعل بوده و نتوانسته است دستورکارهای مستقل برای خود تعریف نماید. برای تبیین مسئله لازم است به این پرسش‌ها پاسخ داده شود که مهم‌ترین کانون‌های تهدید ساز امنیتی ایران در حوزه سیاست خارجی در طی سال-های 1368 تا 1384 دربرگیرنده چه مسائلی بوده است؟ و در این میان کنشگری ایران به کانون‌های تهدید ساز امنیتی از سوی هر یک از این دولت‌ها چگونه تنظیم‌شده است؟ برای پاسخ‌گویی به این پرسش‌ها از روش توصیفی- تحلیلی با مراجعه به اسناد کتابخانه‌ای، پیرامون سیاست امنیتی جمهوری اسلامی ایران بهره گرفته‌شده است. یافته‌های پژوهش بیانگر آن است که بعضی از کانون‌های تهدید ساز امنیتی سیاست خارجی در دولت‌های هاشمی رفسنجانی و محمد خاتمی دارای اشتراکاتی است و در بسیاری از موارد کنشگری-های دولت اصلاحات مکمل سیاست‌های دولت سازندگی بوده و هم‌راستایی در سیاست‌های امنیتی خارجی آن‌ها برقرار است. درعین‌حال ابعاد محیطی تهدیدات امنیتی در هر دو دولت دربرگیرنده تهدیدات (عینی- جغرافیایی/ ذهنی- روانی) سطوح تهدیدات (بین‌المللی)، در بعد موضوعی (چندبعدی) و کنشگر اصلی آن‌ها در همه موارد به‌استثنای یک مورد ظهور دولت اول طالبان در افغانستان دولتی بوده است. https://politicalstudy.ihcs.ac.ir/article_10387.html اسطوره‌های سیاسی به‌عنوان روایت‌های نمادین که تخیل جمعی را شکل می‌دهند و در برابر نقد مقاومت می‌کنند، در سیاست معاصر نقش دوگانه‌ای دارند: هم ابزار رهایی‌اند و هم مانع آزادی. اهمیت این موضوع در تأثیر این اسطوره‌ها بر بسیج سیاسی و شکل‌دهی به هویت‌های جمعی است، به‌ویژه در مواجهه با پدیده‌هایی مانند پوپولیسم. پرسش اصلی مقاله این است که آیا ابهام ذاتی اسطوره‌ها با اهداف سیاست رهایی‌بخش هم‌راستاست؟ این پژوهش با روش تحلیلی-تطبیقی و مطالعه‌ی آثار هابرماس، بلومنبرگ، لِوی-استراوس و بارت، دیدگاه‌های آن‌ها را بررسی می‌کند. ابتدا نظریه‌های هر متفکر تحلیل و سپس با مقایسه‌ی نقاط قوت و ضعفشان، رویکردی ترکیبی پیشنهاد می‌شود. هابرماس اسطوره‌ها را مانع عقلانیت، بلومنبرگ منبعی برای خلاقیت، لِوی-استراوس ساختاری جهانی و بارت ابزاری ایدئولوژیک می‌داند. دستاورد نهایی، ارائه‌ی چارچوبی ترکیبی است که نقد عقلانی، خلاقیت، تحلیل ساختاری و هوشیاری نشانه‌شناختی را ادغام می‌کند تا اسطوره‌ها را نه‌تنها نقد، بلکه به‌گونه‌ای بازسازی کند که رهایی‌بخش باشند، و راهبردی عملی برای سیاست معاصر ارائه دهد. https://politicalstudy.ihcs.ac.ir/article_10468.html این مقاله پژوهشی به تبیین چگونگی تحقق وفاق ملی در بستر اقتصاد سیاسی نهاد قدرت در ایران می‌پردازد. روش پژوهش تبیین علّی و رویکرد پژوهشی مبتنی بر تحلیل ساختار-کارگزار است، یعنی «چگونگی تحقق وفاق ملی در ایران» در بستر «اقتصاد سیاسی نهاد قدرت»، تبیین می‌شود. مدعای اصلی پژوهش این است که تحقق وفاق ملی در ایران تابعی است از همگرایی معنادار مؤلفه‌های اقتصاد سیاسی نهاد قدرت، در ایران. یافته مهم پژوهش پردازش مفاهیم "وفاق ملی در بستر اقتصاد سیاسی"،"انتصابات تیولی" و "همگرایی غارتی ابعاد اقتصاد سیاسی نهاد قدرت" در ایران است. محقق با بهره‌گیری از اسناد، مدارک و کتب تاریخی و همچنین متون اقتصاد سیاسی ایران به تبیین تأثیر اقتصاد سیاسی‌ نهادهای قدرت‌افکن اقتصادی جامعه و دولت و تأثیر آن بر امکان یا امتناع صورت‌بندی وفاق ملی در ایران می‌پردازد. محقق در تبیین معنای وفاق ملی به واکاوی این مقوله مهم در تحولات اجتماعی یک‌صد سال اخیر ایران (1360-1304) می‌پردازد. یافتۀ دیگر پژوهش ایضاح ریشه‌های اقتصادی منازعات سیاسی وفاق‌ستیز در دورۀ معاصر ایران است. نتیجه مهم پژوهش اینست که با ساختار اقتصاد سیاسی شکل‌‌یافته کنونی امکان تحقق وفاق ملی دشوار است و شرط تحقق وفاق ملی عبور از ساخت اقتصاد سیاسی کنونی در ایران است. https://politicalstudy.ihcs.ac.ir/article_10538.html حقوق بین‌الملل برای برخورد با بحران‌های بین‌المللی، راه‌حل‌هایی را پیش‌بینی نموده است تا اختلافات میان دولت‌ها به طور دوستانه و مسالمت‌آمیز حل و فصل شود. به رغم تأثیرگذار بودن حقوق بین‫الملل در مدیریت اختلافات و رفع مخاصمات، در مورد قضیه روسیه و اوکراین به نظر می‫رسد راهکارهای ارائه شده نظام حقوق بین‫الملل، از کارایی و اثرگذاری لازم برخوردار نبوده و با چالش‫های جدی روبرو است. با تحلیل و بررسی در حوادث اوکراین و تبدیل شدن آن به یک بحران جهانی، به نظر می‌رسد که عدم درک طرفین از مواضع و مطالبات امنیتی یکدیگر و دلایل دیگری همچون: تفاوت در تفسیر و اعمال حقوق بین الملل، تعارض منافع، نبود مکانیسم‫های کافی برای اجرای تصمیمات، سیاست‫های بین المللی و تأثیر قدرت‫های بزرگ، از چالش‫های اساسی نظام حقوق بین‫الملل در فرآیند حل و فصل مخاصمات روسیه و اوکراین است.‬‬‬‬‬‬ با توجه به یافته‫های این تحقیق که به صورت توصیفی تحلیلی انجام شده است؛ حقوق بین‫الملل و مهمترین ماده منشور سازمان ملل در خصوص ممنوعیت توسل به زور به منظور مهار درگیری‫های نظامی بین دولت‫ها ناکافی است. تقابل و عدم تطابق بند 4 ماده 2 منشور با منافع ملی شناخته شده دولت‫ها مخصوصاً ابرقدرت‫ها، دلیل اصلی نقض این قاعده است. بنابراین می‫بایست نظام حقوق بین‫الملل روش‫های واقع بینانه‫تر و روزآمدتری را ترسیم و سازکار اجرایی مؤثر و قطعی حل و فصل اختلافات را تنظیم نماید.‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬ سوال اصلی این پژوهش آن است که: نظام حقوق بین‌الملل با چه چالش‌ها و نارسایی‌هایی در حل‌وفصل مخاصمه میان روسیه و اوکراین مواجه است، و آیا چارچوب کنونی آن توان مدیریت و مهار چنین بحران‌هایی را دارد؟‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬ https://politicalstudy.ihcs.ac.ir/article_10586.html نخبگان بهترین امکان دستیابی به امتیازات و شانس های جهش علمی و نوآوری را دارند تا راه حل های قابل اجرا برای چالش های پیش روی بشر ارائه دهند . موضوع بحث شده، موضوع مهمی برای برخی از مشکلات و برخورد ما با محیط جهانی امروزی بواسطه دستیابی به فهمی از چگونگی تاثیر نخبگان بر وجوه مختلف فرایندهای توسعه است. مقاله حاضر، به بازسازی معنایی درک از فقر و نابرابری در میان نخبگان استان هرمزگان می پردازد . نخبگان نقش اصلی در بازسازی درک از فقر و نابرابری ایفا می کنند و به گونه ای بازاندیشانه درمورد فقر و نابرابری می اندیشند و عمل می کنند. در دهه های اخیر بر اثر تغییراتی سیاسی در کشور، در درک نخبگان از فقر و نابرابری ، تغییراتی حاصل شده است. جهت تجزیه و تحلیل اطلاعات و ارائه نظریه، از روش نظریه زمینه ای استفاده شده است که مبتننی بر یک سری مراحل کدبندی داده هاست که در نهایت نظریه ای داده محور و استقرائی از درون داده ها ظهور می یابد نتیجه پژوهش نشان داد دو عامل بیکاری و عدم حمایت سیاسی، درک نخبگان سیاسی استان هرمزگان ازفقر را می سازد. https://politicalstudy.ihcs.ac.ir/article_10591.html یکی از موضوعات مهم در روانشناسی سیاسی بررسی ارتباط بین ویژگی‌های شخصیتی افراد با گرایشات سیاسی آن‌ها می‌باشد. عمده پژوهش‌ها در این زمینه با استفاده از روش تحلیل محتوای متنی انجام شده است که زمان‌بر است و معمولا به نظر شخص وابسته است. در این پژوهش قصد داریم تا با استفاده از هوش مصنوعی به بررسی این مقوله بپردازیم. روش تحقیق مورد استفاده در پژوهش از نوع علی-مقایسه‌ای بود و ویژگی‌های شخصیتی افراد بر اساس مدل 5 عاملی شخصیت (big5) در دو گروه گروه چپ و گروه راست بررسی شد. حجم نمونه‌ 100 نفر (شامل 50 نفر گروه چپ و 50 نفر گروه راست) و روش نمونه‌گیری هدفمند بود. برای تحلیل ویژگی‌های شخصیتی بر اساس مدل پنج عاملی شخصیت (big5) با استفاده از سامانه تحلیل مدل پنج عاملی شخصیت از روی متن مبتنی بر هوش مصنوعی، استفاده شده است و تحلیل نتایج با استفاده از آزمون تحلیل واریانس چند متغیره انجام شد. نتایج نشان داد ویژگی شخصیتی اضطرابی با گرایش به گروه چپ و ویژگی توافق‌پذیری با گرایش به گروه راست ارتباط دارد و در سایر ویژگی‌های شخصیتی تفاوت معناداری یافت نشد. علاوه بر این نتایج نشان داد ویژگی اضطرابی نسبت به سایر ویژگی‌های شخصیتی قدرت پیش‌بینی‌کنندگی قوی‌تری برای گرایشات سیاسی دارد. این یافتهها پیامدهای مهمی برای درک ما از نحوه ارتباط الگوهای اساسی افکار و احساسات افراد با گرایش‌های ایدئولوژیک آنها دارند. https://politicalstudy.ihcs.ac.ir/article_10642.html مسئله فلسطین به‌عنوان مهمترین تنش پایدار منطقه غرب‌آسیا، برای سالیان متمادی این‌منطقه را وارد بحران‌های عمیق انسانی و سیاسی کرده‌است. مقاومت به‌عنوان مهمترین الگوی مبارزه مردم منطقه با رژیم صهیونیستی اسرائیل، خصوصاً پس از عملیات 7 اکتبر منشا تحولات و پیامدهای ژئوپلیتیکی عمیقی در غرب آسیا شده‌است. از این رو، پژوهش حاضر در پی پاسخگویی به این سوال است که عملیات ۷ اکتبر چگونه معادلات ژئوپلیتیک غرب آسیا و نظم جهانی را تحت تأثیر قرار داد؟ فرض این پژوهش بر آنست که این عملیات با به چالش کشیدن گفتمان‌های مسلط، تقویت محور مقاومت، و افول هژمونی غرب، تحولی عمیق در توازن قدرت منطقه‌ای و بین‌المللی ایجاد کرد. هدف پژوهش حاضر بررسی پیامدهای ژئوپلیتیک عملیات ۷ اکتبر در ابعاد نظامی، اقتصادی، رسانه‌ای، و حقوق بشری با استفاده از چارچوب ژئوپلیتیک انتقادی است. پژوهش حاضر با روش کیفی و رویکرد ژئوپلیتیک انتقادی، به تحلیل داده‌های کتابخانه‌ای و مقایسه تطبیقی مواضع کشورها پرداخته‌است. در نهایت این‌پژوهش به این نتیجه می رسد که عملیات ۷ اکتبر با متوقف‌کردن عادی‌سازی روابط اسرائیل و جهان عرب، تقویت محور مقاومت، و افول هژمونی آمریکا با به میدان آوردن تمامیت قدرت نظام سلطه، نظم جدیدی در غرب آسیا شکل داد. https://politicalstudy.ihcs.ac.ir/article_10782.html در نظم نوین بین‌الملل، قدرت نرم به‌مثابه ابزاری برای اعمال نفوذ بدون توسل به زور، نقش فزاینده‌ای در پیشبرد اهداف کشورها ایفا می‌کند. جمهوری اسلامی ایران نیز با بهره‌گیری از مؤلفه‌های اسلام سیاسی، کوشیده است قدرت نرم خود را در جهان اسلام تقویت کند. با این حال، ظهور داعش به‌عنوان یک جریان سلفی جهادی افراطی، نه در مقام رقیب مستقیم الگوی حکمرانی جمهوری اسلامی ایران، بلکه به عنوان یک کنشگر منازعه برانگیز در درون گفتمان اسلام سیاسی،پیامدهای مهمی برای محیط گفتمانی و ادراکی جهان اسلام ایجاد کرد. پژوهش حاضر با عنوان «چالش‌های داعش و بازتعریف قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران بر پایه مؤلفه‌های اسلام سیاسی» در پی آن است تا به این پرسش پاسخ دهد که ظهور داعش چه تهدیدات وچالشهایی را نسبت به قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران در سطح منطقه‌ای ایجاد کرده است؟ فرضیه اصلی مقاله بر این است که داعش نه تنها یک تهدید نظامی، بلکه یک الگوی رادیکال و خشونت‌بار از اسلام سیاسی، توانست به سه شکل اصلی برای قدرت نرم ایران چالش ایجاد کند: ۱) ایجاد رقابت در الگوی «مقاومت» و «مدیریت جهان اسلام»، ۲) تعمیق شکاف‌های فرقه‌ای شیعه-سنی و محدود کردن جذابیت فراگیر سیاست های ایران، و ۳) ایجاد بحران هویتی برای «اسلام سیاسی» در عرصه بین‌المللی که به طور مستقیم وجهه ایران را باچالش مواجهه کرد. هدف اصلی تحقیق، تبیین چالش‌ها و فرصت‌های ناشی از این تقابل و ارائه شواهدی از بازتعریف قدرت نرم ایران در برابر قرائت افراط‌گرایانه داعش است. روش تحقیق از نوع توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر منابع کتابخانه‌ای و اسنادی است. یافته‌ها نشان می‌دهد که جمهوری اسلامی ایران با تکیه بر مفاهیمی چون امت واحده، عقلانیت دینی تقریب مذاهب، توانسته است بخشی از این تهدیدات را به فرصت تبدیل کند. https://politicalstudy.ihcs.ac.ir/article_10794.html حکومت پهلوی برای تثبیت قدرت و اجرای سیاست‌های داخلی خود از گفتمان مدرن سکولاریسم به‌عنوان عنصر هویت‌بخش و مشروعیت‌بخش استفاده نمود. تأکید بر گفتمان سکولاریسم اگر چه در دوره پهلوی اول شروع شد؛ اما به دلیل اشغال ایران و سقوط پهلوی اول به‌صورت یک پروژه ناتمام باقی ماند؛ اما پهلوی دوم در دهه 1340 به‌خصوص بعد از انجام اصلاحات ارضی و افزایش درآمدهای نفتی در صدد احیای آن برآمد. حکومت پهلوی برای تثبیت نظم معنایی جدید، ناگزیر از طرد و حذف گفتمان مذهبی و سنتیِ رقیب بود. حکومت پهلوی در تحقق اجرای این پروژه ناکام ماند و پیروزی انقلاب اسلامی در بهمن 1357 به منزله شکست گفتمان سکولاریسم در ایران محسوب می‌شود. براین‌اساس این سؤال مطرح می‌شود چرا پهلوی دوم در تثبیت و هژمون سازی گفتمان سکولاریسم ناکام ماند و گفتمان سکولاریسم در تقابل با گفتمان مذهبی شکست خورد؟ براین‌اساس، مقالة حاضر با استناد به نظریة گفتمان لاکلائو و موفه، این فرضیه را به آزمون می‌گذارد که گفتمان سکولاریسم اگرچه تلاش نمود گفتمان مذهبی و سنتی را به‌عنوان دگر خود معرفی نماید و از طریق بازنمایی آن به‌صورت سلبی از آن ارزش‌زدایی کند؛ اما به علت عدم انطباق با بسترهای سیاسی و اجتماعی جامعه ایران از یک سو و توانایی گفتمان رقیب در بازیابی خود از سوی دیگر نتوانست به یک گفتمان هژمونیک تبدیل شود در نتیجه با انقلاب اسلامی سال 1357 فروپاشید. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد ناکامی حکومت پهلوی در مفصل‌بندی دقیق عناصر گفتمانی خود با بسترهای فرهنگی و اجتماعی جامعه بهترین فرصت را برای مبلغان و مدافعان گفتمان دینی و سنتی فراهم نمود که با بازسازی و باز معنابخشی به عناصر گفتمانی خود، عناصر و مفاهیم اصلی گفتمان سکولاریسم را به چالش کشیده و با خلق زنجیره‌ تازه‌ای از معانی، زمینه‌ی فروپاشی گفتمان سکولاریسم را فراهم سازند. https://politicalstudy.ihcs.ac.ir/article_10818.html هدف این مقاله ارایه چارچوبی برای سنجش تاثیر عوامل روان‌شناختی بر گرایش‌های سیاسی و آزمون تجربی آن است. بدین منظور ابتدا رابطه مفهومی و نظری روان‌شناسی و سیاست از خلال متون معتبر موجود مورد بررسی قرار می‌گیرد. سپس الگوهای موجود بررسی و نقد شده و نهایتا چارچوب مورد نظر ارایه و ویژگی‌ها و اجزای آن تبیین و به صورت تجربی آزمون می‌شود. سوال اساسی این است که عوامل روان‌شناختی چه تاثیری بر گرایش‌های سیاسی دارند؟ مقاله ماهیت اکتشافی دارد و هدف آن عمدتا طراحی الگو یا مدل است، اما شواهد تجربی برای آزمون آن نیز ارایه می‌گردد. برای طراحی الگو از روش مدل‌سازی علّی (علت و معلولی) استفاده می‌شود. بدین منظور ابتدا اطلاعات و دیدگاه‌های موجود بازنگری، غربالگری و نقد می‌شوند و سپس بر مبنای یافته‌های مورد بررسی برای سازماندهی و ارایه یک الگوی جدید اقدام شده و در نهایت به آزمون تجربی گذاشته می‌شود. نتیجه و یافته مقاله یک الگو یا چارچوب مفهومی-نظری است که با استفاده از آن می‌توان برای سنجش تاثیر عوامل روان‌شناختی بر گرایش‌های سیاسی در جوامع آماری مختلف اقدام نمود و برای آزمون تجربی آن از دانشجویان دانشگاه‌های تهران به عنوان نمونه استفاده شده است. https://politicalstudy.ihcs.ac.ir/article_10870.html استراتژی مصلحت در کسب و تداوم قدرت در اندیشه سعدی با تطبیق نظریه ماکیاول چکیده آنچه مطمح‌ نظر ماکیاولی، متفکر بزرگ سیاسی سده‌های پانزدهم و شانزدهم ایتالیا بوده‌است، این مهم بود که چگونه می‌توان روشهای اجرایی و درست به ‌دست دهد تا بدان دست‌آویز، ایتالیا و فلورانس را از هجوم ویرانی و تباهی نجات دهد. بدین ترتیب، ماکیاولی به واقع‌‌گرایی و مصلحت‌‌‌اندیشی در نظریات خویش به عنوان دو رکن اساسی در امور سیاسی توجه نمود. باید گفت که سعدی نیز با عنایت به واقعیت و مصلحت به‌موضوع سیاست می‌پرداخته است. سعدی نیز همچون ماکیاولی به سیاست و قدرت به عنوان یک روش یا استراتژی می‌نگریست و به‌جای توجه به‌ بایدها و امور اخلاقی و وجدانی، به واقعیت‌ها و مصلحت‌ها عنایت داشت. ضمن اینکه بینش و هدف این دو نیز نسبت به‌قدرت، تا حدی مشابه است؛ چرا که هر دو اندیشمند در پی آرامش و امنیت جامعه، رفع مسائل مردم و وحدت و انسجام بوده‌اند. در این پژوهش بر آنیم تا پارامترهای مد نظر ماکیاولی را در سیاست در آثار سعدی ردیابی نماییم. این پژوهش از نوع توصیفی تحلیلی و با روش کتابخانه‌یی به انجام رسیده است. کلید‌واژه‌ها: ماکیاولی، سعدی، قدرت، سیاست، واقع‌نگری و مصلحت اندیشی https://politicalstudy.ihcs.ac.ir/article_10928.html پژوهش حاضر بر واکاوی صورت‌بندی اقتصاد سیاسی ایران در دهه1360 و تبیین الگوی بازتوزیعی این مقطع متمرکز است. مسئله و پرسش اصلی مقاله آن است که چگونه در بستر گذار انقلابی، جنگ هشت‌ساله و اتکای ساختاری به درآمدهای نفتی، مدلِ «اقتصاد سیاسی بازتوزیع» در اقتصاد و دولت ایران شکل گرفت. چارچوب نظری پژوهش بر رویکردهای «اقتصاد دستوری» و «دولت رانتیر» استوار است و نشان می‌دهد که ترکیب اقتضائات جنگ، فشارهای اجتماعی پس از انقلاب و منطق رانتیر، دولت را به‌سوی تقویت نقشش در بازار، ملی‌سازی صنایع، تثبیت قیمت‌ها و تعمیق سیاست‌های حمایتی سوق داد. روش پژوهش، تحلیل تاریخی‌ـ‌تبیینی با اتکا بر شواهد آرشیوی، داده‌های رسمی و مطالعات ثانویه است. یافته‌ها آشکار می‌کنند که سیاست‌های بازتوزیعی در دهه۱۳۶۰، اگرچه در کوتاه‌مدت به سامان‌دهی معیشت عمومی و حفظ انسجام اجتماعی کمک کرد، اما در بلندمدت موجب گسترش بوروکراسی، تقویت رانت‌جویی، کاهش کارایی تولید، شکل‌گیری اقتصاد موازی و بحران انباشت سرمایه شد. همچنین الگوی بازتوزیعی دولت، در پیوند با اقتصاد رانتی و منطق دستوری، اگرچه نوعی مردم‌گرایی اقتصادی را پدید آورد، تحقق نسبی عدالت توزیعی به متکی‌شدنِ مردم به توزیع ثروت توسط دولت، بازتولید وابستگی ساختاری و ناکارآمدی نهادی در اقتصاد سیاسی جمهوری اسلامی منجر شد. https://politicalstudy.ihcs.ac.ir/article_10938.html امروزه جمهوری‌ها با کنشگری عموم افراد در نظام سیاسی، الگوی غالب حکمرانی در جهان هستند. براساس شرایط تاریخی، جمهوریت با دو رویکرد نمایان شده است: مردم‌گرایی و ملی‌گرایی که دارای مؤلفه‌های متعددی بوده و با بررسی آن‌ها در ساخت سیاسی می‌توان به مدل جمهوری دست‌یافت. پس از انقلاب شکوهمند اسلامی، جمهوری اسلامی به‌عنوان ماهیت حکومت تعیین و قانون اساسی در سال 1358 تدوین گردید؛ در نتیجه، تعیین رویکرد آن برای شناسایی ساختار و ارائه راهکار جهت بهبود مشارکت افراد در نظام سیاسی ضروری است. درعین‌حال واژگان به‌کاررفته در قانون اساسی ممکن است مبهم باشد؛ به‌همین‌جهت مراجعه به دیدگاه واضعان قانون (از روش‌های مرسوم تفسیر قانون)، راهگشا خواهد بود. سؤال اصلی پژوهش عبارت‌است‌از: «برمبنای مضامین مشروح مذاکرات قانون اساسی 1358، جمهوریت با کدام رویکرد نسبت به مردم‌گرایی و ملی‌گرایی طراحی شده است؟». نگارندگان با بهره‌گیری از روش اسنادی برای گردآوری و روش تحلیل مضمون برای تحلیل داده‌ها، دیدگاه نمایندگان مجلس بررسی نهایی قانون اساسی را پیرامون اصول 1، 6، 8، 19، 20، 56، 59و100 تحلیل نموده‌ و جایگاه مؤلفه‌های مردم‌گرایی و ملی‌گرایی را تعیین کرده‌اند. مهم‌ترین دستاورد تحقیق باتوجه‌به فقدان پیشینه، تبیین مردم‌گرا بودن ساخت جمهوری اسلامی ایران در سطح سیاسی-اجتماعی و ملی‌گرا بودن آن در سطح حقوقی است. https://politicalstudy.ihcs.ac.ir/article_12424.html چکیده این مقاله به بررسی جامع تأثیرات مداخله بشردوستانه در مناطق استعماری و پسااستعماری پرداخته و چالش‌ها، تناقض‌ها و پیامدهای مختلف این مداخلات را مورد تجزیه و تحلیل قرار می‌دهد. همچنین به تبیین نقش مداخلات بشردوستانه در پیشگیری از جنایات علیه بشریت و بررسی پیامدهای پیچیده سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی آن‌ها می‌پردازد. در بخش دیگر، تناقض‌های موجود بین نظریه‌های حقوقی، اخلاقی و سیاسی و واقعیت‌های عملیاتی این مداخلات که دارای چالش‌ها و تعارضات قابل توجهی همراه است. در بخش پایانی به خلاء‌های موجود در تحقیقات کنونی که نیاز به تحلیل‌های بلندمدت و تأثیرات فرهنگی و اجتماعی دارد به این مداخلات پرداخته شده است و بر اهمیت توسعه معیارهای ارزیابی مؤثر و استانداردسازی روش‌های مداخله تأکید دارد . https://politicalstudy.ihcs.ac.ir/article_12739.html محور مقاومت به‌عنوان یکی از اصول ثابت و دارایی‌های استراتژیک ج.ا.ایران نقش مهمی در سیاست‌های دفاعی این کشور دارد. به همین دلیل پژوهش حاضر در صدد است به‌بررسی کارکرد محور مقاومت در سیاست‌دفاعی ج.ا.ایران از منظر بیانات آیت‌الله خامنه‌ای بپردازد. سوال اصلی این پژوهش بر آنست‌که از دیدگاه مقام معظم رهبری محور مقاومت چه کارکردی در استراتژی دفاعی جمهوری اسلامی ایران دارد؟ فرضیه این پژوهش که با استفاده از روش تحلیل مضمون انجام گرفته است، بر آنست که محور مقاومت باعث ایجاد بازدارندگی نامتقارن، ایجاد عمق استراتژیک و تقویت قدرت نرم در سیاست دفاعی جمهوری اسلامی ایران شده است. بر همین اساس، چارچوب تئوریک مورد استفاده، تلفیقی از تئوریهای بازدارندگی نامتقارن، عمق استراتژیک و قدرت نرم است. یافته‌ها نشان می‌دهد محور مقاومت با بهره‌گیری از روش‌های غیرمتعارف دفاعی، هزینه اقدامات خصمانه دشمنان را افزایش داده و توازن قوا را در منطقه تغییر داده و با گسترش نفوذ ایران در کشورهای همسو، عمق استراتژیک دفاعی ایجاد کرده و از طریق تقویت گفتمان مقاومت، قدرت نرم ایران را ارتقا بخشیده است. در نهایت می‌توان گفت محور مقاومت به‌عنوان یک استراتژی جامع، امنیت‌ملی ایران را در شرایط پیچیده منطقه‌ای تضمین کرده و الگویی مؤثر برای مقابله با نظم هژمونیک جهانی ارائه داده‌است.