جستارهای سیاسی معاصر

جستارهای سیاسی معاصر

برساخت هژمونیک گفتمان «حکمرانی خوب» در اسناد بانک جهانی و برنامه توسعه ملل متحد و نقد تقلیل‌گرایی نهادی آن (۱۹۸۹–۲۰۲۰)

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان
1 گروه الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات تهران، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 دانشیار، گروه علوم سیاسی، دانشگاه امام صادق، تهران، ایران
3 استادیار، گروه علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
10.30465/cps.2026.54642.3677
چکیده
گفتمان «حکمرانی خوب» از اواخر دهه ۱۹۸۰ با هدایت نهادهای مسلط بین‌المللی به‌ویژه بانک جهانی و برنامه توسعه ملل متحد به پارادایم هژمونیک در مدیریت و توسعه جهانی تبدیل شد. این مقاله با بهره‌گیری از نظریه تحلیل گفتمان ارنستو لاکلائو و شانتال موف، چگونگی برساخت هژمونیک این مفهوم در اسناد بین‌المللی (۱۹۸۹ تا ۲۰۲۰) و کنار زدن الگوهای رقیب را واکاوی می‌کند. مسئله بنیادین پژوهش، نقد ادعای بی‌طرفی فنی سنجه‌های حکمرانی و آشکارسازی پیوند آن با مناسبات قدرت است. یافته‌ها نشان می‌دهد نهادهای بین‌المللی از طریق مفصل‌بندی دال‌های شناوری همچون شفافیت، پاسخ‌گویی، حاکمیت قانون و مهار فساد حول دال مرکزی «حکمرانی خوب»، و با غیریت‌سازی از «دولت مداخله‌گر و بازتوزیعی»، معناهای رقیب پیرامون «دولت توسعه‌گرا» و «عدالت اجتماعی» را طرد کرده‌اند. این پژوهش نشان می‌دهد که این گفتمان با تکنیک «سیاست‌زدایی»، امر سیاسی را به فن‌سالاری مدیریتی و الزامات بازار آزاد تقلیل داده است. در نهایت، با نقد سنجه‌های کمی ارائه‌شده، ضرورت بازخوانی انتقادی ظرفیت نهادی و بومی دولت‌ها تبیین می‌شود.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

The Hegemonic Construction of the “Good Governance” Discourse in World Bank and UNDP Documents (1989–2020) and a Critique of Its Institutional Reductionism

نویسندگان English

Sodeh Fazli 1
Seyed Mohammad Reza Ahmadi Tabatabaei 2
Mehdi Mirabedini 3
1 Department of Theology and Political Science, Tehran Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
2 Associate Professor, Department of Political Science, Imam Sadiq University, Tehran, Iran
3 Assistant Professor, Department of Political Science, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
چکیده English

Since the late 1980s, the discourse of “Good Governance,” promoted predominantly by international institutions such as the World Bank and the United Nations Development Programme (UNDP), has emerged as the hegemonic paradigm in global development and public administration. Employing Ernesto Laclau and Chantal Mouffe’s post-structuralist discourse theory, this study interrogates the hegemonic construction of this concept in international policy documents (1989–2020) and the marginalization of rival paradigms. The central problem is critiquing the supposed technical neutrality of governance metrics and unveiling their entanglement with power relations. Findings reveal that by articulating floating signifiers—such as transparency, accountability, rule of law, and anti-corruption—around the nodal point of “Good Governance,” and antagonistically constructing the “interventionist/redistributive state” as an impediment to growth, international institutions have marginalized alternative concepts of the “developmental state” and “social justice.” Ultimately, through “depoliticization,” this discourse reduces political contestation to technocratic management aligned with free-market imperatives, underscoring the urgent need for a critical reappraisal of state institutional capacity.

کلیدواژه‌ها English

Good Governance
World Bank
UNDP
Hegemony
Discourse Analysis
Depoliticization

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 25 مهر 1405