جستارهای سیاسی معاصر

جستارهای سیاسی معاصر

دانشمند، سیاستمدار و سیاستگذار؛ گذر از دو گانة کلاسیک افلاطونی- وبری

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسنده
دانشیار فلسفه مؤسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی
10.30465/cps.2022.39111.2912
چکیده
افلاطون، سیاستمدارِ جمهوری آرمانی خود را از طبقه دانشمندان (فیلسوفان) انتخاب کرد. برای وی، این دو حیثیت، وحدتی بنیادین دارند؛ وحدتی که اجازه می‌دهد دانشمندان بنا به احساس مسئولیت و به اختیار خود سکان هدایت سیاسی جامعه را برعهده گیرند و یا حتی مجبور شوند به چنین امر سترگ و سختی تن دهند. این موضوع درست در مقابل دیدگاه ماکس وبر، جامعه‌شناس و متفکر آلمانی قرن بیستم قرار گرفته است چرا که به زعم وی، این دو شخصیت، مأموریت‌ها، مسئولیت‌ها و منطق‌های رفتاری متفاوتی دارند و به هیچ وجه نباید به میدان یکدیگر وارد شوند؛ به این معنا، نه دانشگاه میدان سیاست است و نه سیاست، میدانی برای دانشگاهیان حقیقی. این تیپ ایده‌آل از دانشمندی و سیاستمداری، که در نسبتی متفاوت نزد افلاطون و وبر تعریف شده‌اند، دوگانه‌ای را پدید آورده است که ذیل دوگانه سنت- مدرنیته نیز قابل فهم است. این نوشتار بی‌آنکه به دوگانه اخیر بپردازد درصدد است ضمن تعریف دانشمند و سیاستمدار در اندیشه افلاطون و وبر، به اقتضای امر واقع و لزوم رابطه دانشمند و سیاستمدار در دنیای جدید، بر اساس کارویژه متفاوت «شهریار» افلاطونی در رساله مرد سیاسی، از دوگانه کلاسیک فوق گذر کرده و در میانة دانشمند و سیاستمدار، شخصیت سومی را به نام سیاستگذار بنشاند؛ شخصیتی که می‌تواند ارتباط بین آن دو پیشه را سامان‌دهی کند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Scientist, Politician, and Policymaker: Transcending the Classical Platonic-Weberian Dichotomy

نویسنده English

Reza Mahoozi
Associate Professor of Philosophy, Institute for Social and Cultural Studies
چکیده English

In The Republic, Plato selects the politician of his utopia from the class of scientists (philosophers), asserting a fundamental unity between the realms of politics and knowledge. This perspective stands in stark contrast to that of Max Weber, the twentieth-century German sociologist and thinker, who argues that these two figures possess distinct missions, responsibilities, and behavioral logics, insisting they must never encroach upon one another’s domains. For Weber, the university is not an arena for politics, nor is politics a field for true academics. These ideal types of “scientist” and “politician,” defined through contrasting relations by Plato and Weber, have fostered a dichotomy that is also intelligible within the tradition-modernity dualism. This article aims to define the scientist and the politician within the thought of Plato and Weber, while demonstrating how a rational relationship can be established between the two. To achieve this, by drawing upon Plato’s concept of the “Statesman” in the Politicus, a third status—namely the “policymaker” and “policy-making institutions”—is envisioned. This entity can function as a “translator” navigating between the two realms, ensuring the independence of the scientist and the university from the state, while simultaneously providing the necessary vigor and insight for both fields.

کلیدواژه‌ها English

Scientist
Politician
Policymaker
Plato
Weber
Politics
University
 
کتاب مقدس، انجیل، عهد جدید
آرون، ریمون، (1390)، مقدمه کتاب دانشمند و سیاستمدار، ماکس وبر، ، ترجمه احمد نقیب‌زاده، انتشارات علم.
ابراهیم آبادی، حسین، (1394)، سیاستگذاری فرهنگی آموزش عالی؛ ایده، تجربه و راهبرد، انتشارات پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
افلاطون، (1380)، مجموعه آثار، ترجمه محمدحسن لطفی و رضا کاویانی، انتشارات خوارزمی.
برونفسکی و مازلیش، ج؛ و ب، (1393)، سنت روشنفکری در غرب، ترجمه لیلا سازگار، تهران، آگاه.
پارسونز، واین (۱۳۸۵)، مبانی سیاستگذاری و تحلیل سیاست‌ها، ترجمه حمیدرضا ملک محمدی، تهران، پژوهشکده مطالعات راهبردی.
کانت، ایمانوئل، (1399)، نزاع دانشکده‌ها، ترجمه رضا ماحوزی، پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
ماحوزی، رضا، (1400)، دانشمند و سیاستگذار، فصلنامه تخصصی نمایه پژوهش، دوره جدید، سال هشتم، شماره دوم، تابستان، پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات.
مولکی، مایکل، (1384)، علم و جامعه‌شناسی معرفت، ترجمه حسین کچوئیان، نشر نی.
نوذری، حسینعلی، (1398)، ماکس وبر، سیاست و دانشگاه مدرن، در فلسفه دانشگاه؛ تأملاتی دربارة دانشگاه در جهان و ایران، ویراسته رضا ماحوزی، پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی
وبر، ماکس، (1390)، دانشمند و سیاستمدار، ترجمه احمد نقیب‌زاده، انتشارات علم.
Barad, K., )1996(, Meeting the Universe Halfway: Realism and Social Constructivism
Barnes, B., )1997(, Interests and the Growth of Knowledge, London: Rutledge and Kegan Paul
Merton, Robert, )1973(, The Sociology of Science, London, University of Chicago press.