جستارهای سیاسی معاصر

جستارهای سیاسی معاصر

صلح از طریق اشاعه بازاندیشی در بازدارندگی هسته‌ای در جهانی نابرابر

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار مطالعات تمدنی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران.
2 استادیار گروه علوم سیاسی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران
3 دانشجوی دکتری علوم سیاسی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
4 دانشجوی دکتری فرهنگ و ارتباطات، واحد تهران مرکز، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
10.30465/cps.2026.53086.3618
چکیده
نگارندگان این مقاله، فرض بنیادین رژیم جهانی منع اشاعه سلاح‌های هسته‌ای مبنی‌بر اینکه محدودسازی گسترش تسلیحات هسته‌ای به صلح منجر می‌شود را به چالش می‌کشند و در مقابل استدلال می‌کنند که بازدارندگی هسته‌ای مؤثرترین سازوکار برای حفظ حاکمیت ملی کشورها و جلوگیری از جنگ است. این پژوهش با اتکا به نظریه واقع‌گرایی، الگوهای بازدارندگی، و تحلیل تطبیقی گسترده مطالعات موردی، نشان می‌دهد که کشورهای فاقد سلاح هسته‌ای در معرض مداخلات خارجی، تغییر رژیم، و دیپلماسی قهری قرار گرفته‌اند. در مقابل، کشورهایی که به سلاح هسته‌ای مجهز بوده‌، موفق شده‌اند از تجاوز خارجی جلوگیری کنند. افزون بر این، قدرت‌های رقیب هسته‌ای، همواره از ورود به جنگ تمام‌عیار اجتناب کرده‌اند. این الگوها نشان می‌دهند که سلاح هسته‌ای حتی در میان دشمنان، سبب احتیاط و خویشتن‌داری راهبردی می‌شود و بازدارندگی را به نیرویی تثبیت‌کننده بدل می‌سازد. این مقاله با بهره‌گیری از روش‌شناسی کیفی تطبیقی، و با ترکیب رهگیری فرایند، تحلیل پویا، و تحلیل تطبیقی کیفی؛ سازوکارهای پیونددهنده توان هسته‌ای با صلح و مصونیت راهبردی را بررسی می‌کند. از منظر نظری، مفهوم «عدالت در اشاعه» را معرفی می‌کند؛ چارچوبی که به نقد نابرابری ساختاری نهفته در معاهده منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (NPT) می‌پردازد و از دسترسی تنظیم‌شده و مبتنی‌بر تهدید به بازدارندگی هسته‌ای برای دولت‌های آسیب‌پذیر دفاع می‌کند. در نهایت، این پژوهش استدلال می‌کند که صلح نه از رهگذر خلع سلاح یا اجماع هنجاری، بلکه از طریق تهدید معتبر به تلافی حاصل می‌شود.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Peace through Proliferation Rethinking Nuclear Deterrence in an Unequal World

نویسندگان English

Seyed Yasser Jebraily 1
Ruhollah Solgi 2
Behnam Goudarzi 3
Mohammad Mahdi kheirjo 4
1 Assisstant Professor of Islamic Civilization Studies, Institute for Humanities and Cultural Studies, Tehran, Iran
2 Assistant Professor at the Department of Political Science, Institute of Humanities,Tehran, Iran
3 PhD student in political science, Institute for Humanities and Cultural Studies
4 PhD student in Culture and Communication, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
چکیده English

This article, challenges the fundamental assumption of the global non-proliferation regime, that limiting the spread of nuclear weapons leads to peace, and argues instead that nuclear deterrence is the most effective mechanism for preserving national sovereignty and preventing war. Drawing on realist theory, deterrence models, and extensive comparative analysis of case studies, this research shows that non-nuclear-weapon states have been vulnerable to foreign intervention, regime change, and coercive diplomacy. In contrast, nuclear-weapon states have been able to deter foreign aggression. Moreover, competing nuclear powers have consistently avoided full-scale war. These patterns suggest that nuclear weapons, even among adversaries, induce caution and strategic restraint, making deterrence a stabilizing force. Using a comparative qualitative methodology, combining process tracing, dynamic analysis, and comparative qualitative analysis, this paper examines the mechanisms linking nuclear power to peace and strategic immunity. From a theoretical perspective, it introduces the concept of “proliferation justice,” a framework that critiques the structural inequality embedded in the Nuclear Non-Proliferation Treaty (NPT) and advocates for regulated, threat-based access to nuclear deterrence for vulnerable states. Ultimately, the paper argues that peace is achieved not
through disarmament or normative consensus, but through the credible threat of retaliation.

کلیدواژه‌ها English

Nuclear deterrence
non-proliferation regime
nuclear weapons
proliferation justice
NPT